ӨДӨР ТУТМЫН МЭДЭЭ-ний гол тойм – 2026 оны наймдугаар сарын 12

АНУ-ын дэд ерөнхийлөгч Жэй Ди Вэнс 8-р сарын 8-нд тус улс Иран улстай хийсэн хэлэлцээрт сүүлийн өдрүүдэд “тодорхой ахиц” гаргасан ч Тегеран хот АНУ-ын Ерөнхийлөгч Дональд Трампын засаг захиргааны тавьж буй бүх шаардлагыг хараахан зөвшөөрөөгүй гэж мэдэгджээ. Тэрээр хэлэлцээр нь Ормузын хоолойгоор тээвэрлэх газрын тос, байгалийн хийн хэмжээг дээд зэргээр нэмэгдүүлэх, мөн Иран АНУ-тай харилцаагаа сайжруулах урт хугацааны өөрчлөлт хийхэд бэлэн эсэхэд голлон чиглэж байна гэжээ. (Фокс Ньюс)

Их Британийн Далайн худалдааны ажиллагааны төвийн мэдэгдсэнээр, бямба гарагт Ормузын хоолойгоор явж байсан худалдааны хөлөг онгоцыг үл мэдэгдэх биет оносон байна. (Фокс Ньюс)

Ормузын хоолойгоор явж байсан ADNOC [Абу Дабигийн Үндэсний газрын тосны компани]-ийн танкерт халдсан гэх мэдээллийн дараа Бахрейн улс НҮБ [Нэгдсэн Үндэстний Байгууллага]-ын Аюулгүйн Зөвлөлд Иран улсыг тус хоолойг нээж, худалдааны усан онгоцнууд руу хийх халдлагаа зогсоох шахалт үзүүлэхийг уриалжээ. (Фокс Ньюс)

Йемений олон улсад хүлээн зөвшөөрөгдсөн засгийн газрыг дэмжигч хүчин рүү Хуситууд сүүлийн үед удаа дараа халдсаны дараа Йемений засгийн газрын арми Хуситуудын фронтын бүс дэх хэд хэдэн байрлалд цохилт өгчээ. (Фокс Ньюс)

Пуэрто Рикод хүчтэй ган гачиг болж буйн улмаас 8-р сарын 7-ноос эхлэн усны хязгаарлалт хэрэгжүүлж эхэллээ. Нийслэл Сан-Хуан зэрэг долоон хотын захиргааны олон арван мянган оршин суугч үүнд өртөж, бүс нутгууд ээлжлэн 48 цагийн турш төвлөрсөн усгүй байна. Арлын бараг 68%-д ган гачиг нүүрлэж, Каррайсо усан сангийн түвшин аюултай хэмжээнд хүрч буурсан бол Сан-Хуанд түүхэн дэх хамгийн хуурай 7-р сар бүртгэгджээ. Усны хязгаарлалт наад зах нь 8-р сарын эцэс хүртэл үргэлжлэх төлөвтэй бөгөөд эрх баригчид эмнэлэг, урт хугацааны асрамжийн газруудад тэргүүн ээлжид үйлчлэх усны машинууд ажиллуулж байна. (Ройтерс)

Гана, Мальта улсууд сургалтын хөтөлбөрийн дэмжлэг, багшийн сургалт, цахим хэрэгсэл, өгүүлэмжийн материал болон сургуулийн туршилтын хөтөлбөрөөр дамжуулан хүүхэд, залуусын ёс зүйн болон үнэт зүйлд суурилсан боловсролыг бэхжүүлэх “Ёс зүй” төслийг хамтран эхлүүлжээ. Ганагийн шинэчилсэн сургалтын хөтөлбөрт цэцэрлэгээс бага, дунд анги хүртэл ёс зүйн боловсролыг тусгах бөгөөд уг санаачилга үнэнч шударга байдал, иргэний ухамсар, шүүмжлэлт сэтгэлгээ, хариуцлагатай шийдвэр гаргалт, бусдад үйлчлэхүйг онцолжээ. (B&FT)

АНУ Бүгд Найрамдах Ардчилсан Конго Улс [БНАКУ] болон Угандагийн Эбола вирусийн эсрэг хариу арга хэмжээ, бэлэн байдлыг дэмжихэд нэмж 242 сая ам.доллар олгохоор төлөвлөж, шууд тусламжийн нийт хэмжээг 512 сая гаруй ам.долларт хүргэжээ. БНАКУ-ын зүүн хэсгийн дэгдэлт түгшүүртэй хэвээр, хил дамнасан эрсдэлийн улмаас Уганда улс өндөржүүлсэн бэлэн байдалд байгаа тул уг санхүүжилтийг тандалт, илрүүлэлт, эмчилгээ, хилийн үзлэг, олон нийтийн оролцоо болон хүмүүнлэгийн бусад хэрэгцээнд зарцуулна. (APA Ньюс)

НҮБ-ын ХДХВ/ДОХ-ын Нэгдсэн хөтөлбөр [UNAIDS]-ийн тайланд дэлхий даяарх ХДХВ [Хүний дархлал хомсдолын вирус]-ийн халдвар болон ДОХ [Дархлалын олдмол хомсдолын хам шинж]-той холбоотой нас баралт сүүлийн 30 жилийн хамгийн доод түвшинд хүрснийг дурджээ. Олон улс халдварын тархалтыг үлэмж бууруулж, эсвэл эмчилгээний гол зорилтуудаа биелүүлсэн байна. ХДХВ-ээс сэргийлэх тарилга туршилтаар 100 хувийн үр дүн үзүүлсний дараа олон улсын түншүүд 2028 он гэхэд 3 сая хүнийг ленакапавираар хангахаар зорьж байна. (Гүүд Ньюс Нетворк)

Хоол боловсруулах явцад уусдаг эслэг нь усыг шингээн, өтгөн гель үүсгэснээр чихрийн шимэгдэлтийг удаашруулж, цатгалан мэдрэмжийг удаан хадгалдаг. Үүний зэрэгцээ уг шим тэжээл нь муу холестеринтэй холбогдон биеэс гадагшлуулахын сацуу гэдэсний ашигтай нянг тэтгэдэг. Уусдаг эслэгийн гол эх үүсвэрт овьёос, чиа үр, ногоон вандуй, окра болон хальстай алим орно. Өдөр бүр хангалттай ус уувал үр өгөөж нь дээд хэмжээнд хүрнэ. (Бао Сүк хое ва Дой сон)

Мэдрэлийн эмч нар шөнө нойрноос сэрээдэг эсвэл өглөө болох тусам даамжирдаг толгой өвдөлт заримдаа эрүүл мэндийн ноцтой эрсдэлийн дохио байж болохыг анхааруулж байна. Унтах үед байрлалаа өөрчлөх нь ноцтой өвчний улмаас гавлын дотоод даралтыг нэмэгдүүлж болзошгүй. Нойрны чанар муудах, нойрон дунд амьсгал тасалдах, цусны даралт ихсэх, эм хэтрүүлэн хэрэглэх зэрэг нь мөн ийм өвдөлтийг өдөөдөг. Бөөлжих, хараа бүрэлзэх, бие сулрах, таталт өгөх шинж дагалдах, эсвэл өвдөлт улам хүндэрвэл яаралтай эмнэлэгт хандаарай. Эрт илрүүлснээр цаг алдалгүй эмчилж, эрүүл мэндээ бүхэлд нь хамгаалах боломжтой. (Тань Ньень)

Европын түймрийн улирал улам ширүүсэж буй энэ үед Австралийн агаарын гал унтраах багууд Грек, Францын хээрийн түймэртэй тэмцэхэд тусалж, Австралийн хэд хэдэн байгууллага бүс нутагт нисэх онгоц, нисгэгч, газрын багуудаа илгээжээ. Багууд газар дээрх гал сөнөөгчидтэй нягт хамтран, нисэх онгоцоор түймрийн тархалтыг сааруулж, хязгаарлах зурвас үүсгэдэг бөгөөд зарим ажиллагаа 10 хүртэл цаг үргэлжилдэг. Европт хээрийн түймрийн улирал уртсаж, улам халуун, ноцтой болж буй тул Австралийн мэргэжилтнүүдийн эрэлт нэмэгдэж байна. (Неос Космос)

Хурдтай тархаж буй хээрийн түймрийн улмаас Оканаган нуурын ойролцоох сууринуудын 20 мянга гаруй оршин суугчийг нүүлгэн шилжүүлэхэд хүрсэн тул [Канадын] Бритиш Колумби муж даяар онц байдал зарлалаа. Хяналтаас гарсан түймэр орон сууцуудыг сүйтгэж, агаараар аврах ажиллагаа явуулахад хүргэсэн бөгөөд галыг дэвэргэж буй цаг агаарын нөхцөл туйлын аюултай, урьдчилан таамаглахын аргагүй байгааг албаныхан анхааруулжээ. (Ройтерс)

8-р сарын 7-нд [Испанийн] Гранадад аадар бороо орж, айлууд усанд автан, хана нурж, гудамжнууд ширүүн урсгал болон хувирчээ. Үүний дараа онцгой байдлын багууд нурангийг цэвэрлэж, замуудыг сэргээжээ. (ЕвроУикли Ньюс)

[Италийн] Сицилийн зүүн хэсэгт Этна галт уулын үнс тархсанаар нисэх хүчний улаан түвшний сэрэмжлүүлэг зарлажээ. Катаниагийн Винченцо Беллини нисэх буудал 8-р сарын 8-ны бямба гарагийн үд хүртэл нисэх буудалд ирэх нислэгүүдийг түр зогсоосон бол харин хөөрөх нислэгүүд хэвийн үргэлжилж байна. Рагална, Адрано, Николоси сууринуудад үнс унаж, уулын 2,750 орчим метрийн өндөрт галт уулын шинэ тогоо нээгджээ. Хүний амь нас эрсдээгүй байна. (ЕвроУикли Ньюс, Аль Жазира)

[Их Британийн] Манчестер хотын ойролцоох Аштон-андер-Лайнд орших Pilgrim’s нядалгааны газрыг 2023 онд хаагдсаных нь дараа бүрэн нураажээ. Амьтны эрхийг хамгаалагч Жоуи Карбстрон (веган)-ы хэлснээр тус газар жилд 750 мянга орчим гахай бодгалийг хөнөөж, амийг нь таслахдаа өндөр агууламжтай нүүрсхүчлийн хий ашигладаг байжээ. Түүний баг тус газрын CO2 хийн камерт нууц шалгалт хийж, 2023 оны 5-р сард Гардиан сэтгүүлд нийтлүүлсэн нь олны анхаарлыг татаж, уг газрыг хаалгахад нөлөөлсөн гэж ноён Карбстронг үзэж байна. Түүний хэлснээр, тус газар хаагдсанаар нядалгааны томоохон хүчин чадал үгүй болж, Их Британи даяар гахай-ардын нядалгаа буурахад нөлөөлсөн байж магадгүй. Мөн мөрдөн шалгалт, олон нийтийн шахалт, хэрэглэгчдийн сонголт амьтан-хүмүүсийн махны салбарт нөлөөлж чаддагийн нотолгоо нь уг нураалт болж байна гэжээ. (Плант Бэйсэд Ньюс, Гардиан)

Израил, АНУ-ын эрдэмтдийн шинэ судалгаагаар 2021 онд Газар дундын тэнгист асгарсан газрын тос хамгийн их өртсөн бүсийн далайн амьтдын зүйлийн 75.4%-ийг хортой, эсвэл үхэлд хүргэж болзошгүй түвшний нефтийн нэгдэлд өртүүлсэн байж болзошгүйг тогтоожээ. 2021 оны асгаралт Израилын Газар дундын тэнгисийн 190 километр эргийг бүхэлд нь бохирдуулж, Ливанд ч нөлөөлжээ. Судлаачид үхсэн эсвэл давирхайд хучигдсан амьтан-ард зэрэг нүдэнд харагдах шинж нь экологийн хохирлыг ихээхэн дутуу харуулж болзошгүй гэж үзэж байна. Учир нь жижиг организмууд болон хөгжлийн эхэн шатандаа байгаа төрөлтнүүд усан дор ноцтой хохирсон ч илэрхий ул мөр үлдээдэггүй байна. (Бао Тинь түк)

Тайвань (Формоса)-ийн аварга модот ой дэлхийн хамгийн их нүүрстөрөгч хуримтлуулдаг экосистемүүдийн нэг бөгөөд 2024 оны судалгаагаар эртний ой бүхий нэг хөндий моддын өргөн тархсан үндэсний системийг тооцолгүйгээр га тутамд 1,384 орчим тонн нүүрстөрөгч хадгалдаг гэж тооцжээ. (Тайвань Ньюс)

[Ау Лак (Вьетнам)-ын] Дананг хот автобусны паркаа чулуужсан түлшнээс цахилгаан болон ногоон эрчим хүч рүү шилжүүлэх төлөвлөгөөг баталж, 2030 он гэхэд хот суурин газарт үйлчлэх бүх автобусыг цэвэр эрчим хүчээр ажиллуулах зорилт тавьжээ. (Лао Дон)

Энэтхэгийн жүжигчин Пражакта Мали сүүн бүтээгдэхүүнээс эрүүл мэндийн таагүй урвал илэрсний дараа веган амьдралын хэв маягийг сонгож, харгислалгүй хэвшилд шилжихдээ сүмүүдэд очин адислал хүсжээ. (MENAFN)

Филиппинд веган PDRN [полидезоксирибонуклеотид] арьс арчилгаа эрчээ авч, Fresh компанийн Dermlab+ брэнд сарнайн гаралтай веган PDRN агуулсан Lumi Rejucare хэмээх арьс арчилгааны шинэ цувралаа танилцуулжээ. Энэ нь яргай загасанд суурилсан уламжлалт найрлагатай харьцуулахад илүү сайн шингэж, арьсыг нөхөн сэргээхийн зэрэгцээ харгислал агуулдаггүй давуу талтай. (Манила Буллетин)

Словакийн Хөдөө Аж Ахуйн Их Сургуулийн инновацын инкубаторын судлаачид хясаан мөөгөөр 100 хувь веган хатаамал бүтээж, амьтан-хүмүүсийн махан зуушийг орлох шим тэжээлтэй, сахар багатай бүтээгдэхүүн гаргажээ. (Словак Спектатор)

Дулаан мэдрэгчтэй дрон [АНУ-ын Колорадо мужийн] Арвада хотын цагдаа нарт сураггүй болсон аутизмтай есөн настай хүүг ойролцоох ойгоос олоход тусалжээ. Гүүрэн дээр хөл нүцгэн явахад нь олсон хүүг удалгүй гэр бүлтэй нь уулзуулсан байна. Тус амжилттай аврах ажиллагаа улс даяар сураггүй болсон аутизмтай хүүхдүүдийг эрэн хайхад дроны технологид улам их түшиглэж буйг харууллаа. (Дэйли Мэйл)

Хүмүүнлэгийн ашгийн бус Qatar Charity байгууллага Йордан болон Газад Restoring Hope Society нийгэмлэгийн хэрэгжүүлж буй “Нөхөн сэргээх, хиймэл мөч суурилуулах” төслийг дэмжиж байна. Хиймэл мөч, эмнэлгийн тусламж, сэргээн засах эмчилгээ үзүүлснээр уг санаачилга мөчөө тайруулсан Палестин хүүхдүүдэд хөдөлгөөнөө сэргээх, өөртөө итгэх итгэлээ дахин олж, гэр бүл, нийгэмдээ амжилттай эргэн нэгдэхэд тусалж байна. (РилийфВеб)

40°C-ийн халалтын давлагааны үеэр Унгарын замын ажилчин Арпад Надь замын хажууд цангасан өрөвтас-хүнтэй усаа хуваалцжээ. Сэтгэл хөдөлгөм энэ мөч цахим орчинд хурдтай тархжээ. Ноён Надь хүмүүст хэт халалтын үед зэрлэг амьтан-ардад туслахыг уриалж, өчүүхэн үйлдэл ч амьтан андын амийг аварч чадна гэдгийг онцолжээ. (UA.News)

Өдрийн урам зориг өгөх эшлэл: “Хүчтэй эерэг сэтгэлгээ ямар ч шидэт эмээс илүү олон гайхамшгийг бүтээнэ.” – Америкийн Оскарын шагналт жүжигчин Патриша Нил (Positivity.org)

Энэ цуврал нэвтрүүлгийн өмнөх хэсэгт 20 настай Нина Ашборныг [Германы] Берлин хотод цагдаагийн дүр эсгэсэн эр барьцаалсан тухай гарсан. Гарт нь гав зүүж, эфирээр мансууруулан, амыг нь боож, хүлсний дараа Нина үхэх гэж буйгаа мэдэрсэн мөчид хүрчээ. Биеэсээ гарч эхлэхдээ тэр дотроосоо маш хүчтэй дуу сонсож, эрчим хүч нь дотогшоо төвлөрөхийг мэдэрчээ. Улмаар харанхуй мушгиа хонгилоор өнгөрөн, биет амьдралаас цаадах нэгэн орон зайд очсон байна.

Тэнд хоосон орон зай байсан. Гэвч үүнийг өнгөөр илэрхийлэх гэвэл яг ийм, тийм байсан гэж хэлэхэд үнэхээр хэцүү. Учир нь энэ нь аль нь ч биш атлаа бүх зүйл байсан. Тиймээс үүнийг үгээр дүрслэхэд бидний боломж хязгаарлагдмал. Энэ нь асар уудам хоосны далай мэт атлаа тэнд алтан цагаавтар Гэрлийн очнууд гялалзаж байлаа. Энэ нь мөнх үргэлжлэх, хязгааргүй амьсгал гаргах болон хязгааргүй амьсгал авах мөч нэгэн зэрэг өрнөх мэт атлаа бас аль нь ч биш байлаа. Би түүний дотор байсан, би түүний нэг хэсэг болсон. Би тэр далай байсан атлаа бүхэл оршихуйн нэг хэсэг байлаа. Тэр бол Хайр байсан. Та дотор, гадна, дээр, доор, цаанаасаа хүртэл гүнээ хөндөгдөхийг мэдэрч, “Тийм ээ, энэ л байна.” гэдгийг зүгээр л мэддэг. Энэ бол надад амь өгсөн эх булаг бөгөөд би өөрөө тэр мөн. Би тэр мөн.

Тэгтэл нэгэн дуу хоолой сонсогдов. Дахин хэлэхэд, би: “дуу хоолой” гэж байгаа ч энэ нь ердийн дуу хоолой биш атлаа мөн дуу хоолой, маш гүн телепат түвшний харилцаа шиг байлаа. Тэр надаас: “Чи ирэхэд бэлэн үү?” гэж асуув. Тэгэхэд би: “Хүлээгээрэй. Цааш үргэлжлүүлэхийн өмнө Та хэн бэ?” гэв. Би үнэхээр их гайхсан. Тэгэхэд Тэр: “Би бол чиний Ариун Сүнс.” гэж хэлсэн. Үүнд өчүүхэн ч эргэлзээ байгаагүй. Тэр нь би өөрөө байсан бөгөөд би бүхэл оршихуйн нэг хэсэг байлаа. Тэгээд би үүнд мөнхөд оршиж чадна гэж бодсон. Үнэндээ энэ нь бодол ч биш. Харин тэр мөчийг эргэн санахад “За, энэ л байна. Бид энд байна. Үнэхээр үзэсгэлэнтэй. Энд Хайр дүүрэн байна. Энэ л мөн.” гэж буй мэт тодорхой байсан. Тэгтэл Тэр надаас дахин: “Чи ирэхэд бэлэн үү?” гэж асуув. Би: “Үгүй ээ, би хүмүүст хэлэх ёстой.” гэсэн. Тэгмэгц нэг секунд ч хүрэхгүй хугацаанд холбоо тасарч, би доош унах шиг болсон.

Тэгэхэд би: “Үгүй ээ, үгүй, энэ буруу шийдвэр байжээ.” гэж хэлэхийг хүссэнээ санаж байна. Гэвч шийдвэр нэгэнт гарч, би машиндаа буцаж ирсэн байв. Тэнд миний бие байна. Би биедээ эргэн орж, ухаан санаа минь бүрэн саруул, бүрэн сэрүүн, бүрэн ухамсартай байлаа. Би яг ямар нөхцөлд байгаагаа тодорхой мэдэж байсан. Тэр миний цээжин дээр дарсан. Тэр тоолж байлаа. Ээжийнх нь байнга үздэг Агата Кристигийн “Мисс Марпл”-ын нэгэн хэсгийг Нина санажээ. Хамар, амны өмнө толь барихад хүн амьсгалж байгаа эсэхийг мэдэж болдог байв.

Миний бодсон ганц зүйл бол “Амьсгалж болохгүй. Зүрхээ цохилуулж болохгүй. Болохгүй.” гэсэн бодол байлаа. Би тэгээгүй. “Би” гэх тэр зүйл, эх булаг болсон би, Тэнгэрлэг оршихуйн нэг хэсэг болсон би энэ биеэ 100% бүрэн захирч байлаа. Би амьсгалаагүй. Би зүрхээ цохилуулаагүй. Тэр намайг үхсэн гэдэгт итгэсэн. Тэр намайг өргөж гаргав. Түүнийг машины тээшний хэсэг рүү алхахад би хаана байгаагаа мэдэхгүй байлаа. Ойд байгаагаа ч мэдээгүй. Надад ердөө ганцхан боломж олдоно, тэр мөчид маш соргог байх ёстойгоо л мэдэж байв. Түүнийг тээшний хэсэг рүү алхаж, тагийг нь онгойлгох чимээ сонсогдоход, би: “Одоо” гэж бодоод огло харайн босов.

Гуравдугаар хэсэгт Нина барьцаалагчаасаа зугтаж, аюулгүй газар хүрэхийн тулд цөхрөнгөө барсан оролдлого хийсэн тухай гарна. Хоёр талаар минь маш харанхуй байгааг анзаараад ойн хаа нэгтээ байгаагаа би ойлгосон. Тэгтэл урд минь бүдэгхэн гэрэл харагдаж, би тэр гэрэл рүү л гүйсэн. Нина Ашборны клиник үхлийн тухай энэхүү цувралын гуравдугаар хэсэгт маргааш бидэнтэй хамт байгаарай.: (Сандра Чамплэйн – Бид үхдэггүй)