ӨДӨР ТУТМЫН МЭДЭЭ-ний гол тойм – 2026 оны наймдугаар сарын 11

АНУ-ын тагнуулын шинэ үнэлгээгээр ОХУ-ын ерөнхийлөгч Владимир Путин энэ намраас 2029 оны хооронд НАТО [Умард Атлантын гэрээний байгууллага]-гийн эвслийн аль нэг гишүүнд хязгаарлагдмал халдлага үйлдэж, шийдэмгий байдлыг сорьж болзошгүй бөгөөд кибер халдлага, таних тэмдэггүй зэвсэгт бүлэглэлээс эхлээд, бага хэмжээний хуурай замын довтолгоо зэрэг хувилбар байж магадгүй байна. Украин (Урейн)-д дайн үргэлжилж буй үед ерөнхийлөгч Путин НАТО-г өдөөн хатгах магадлал бага гэсэн өмнөх байр суурь өөрчлөгдсөн гэж АНУ-ын албаныхан мэдэгджээ. (Уолл Стрийт Журнал)

НАТО-гийн мэдээлснээр, Оросын цэргийн нисэх онгоцнууд нислэгийн төлөвлөгөө, хариулагчийн дохиогүйгээр НАТО-гийн агаарын орон зайд удаа дараа ойртсоны улмаас зүүн жигүүрт нь сөнөөгч онгоц хөөргөсөн тоо 7-р сард өнгөрсөн оны мөн үеэс 250 гаруй хувиар өсжээ. Нисэх онгоцыг таслан зогсоож, танихын тулд НАТО-гийн сөнөөгчдийг хөөргөсөн ч эдгээр тохиолдол бүрд эвслийн агаарын орон зайг заавал зөрчсөн гэсэн үг биш аж. (Киев Индепендент)

Саудын Араб, Пакистан, Турк улсууд 8-р сарын 7-нд гурван улсын аль нэгд нь халдвал бүгдэд нь халдсанд тооцох тухай батлан хамгаалах хамтарсан гэрээнд гарын үсэг зурлаа. Бүс нутгийн хурцадмал байдал нэмэгдсэн энэ үед байгуулсан уг гэрээ нь гурван улсын батлан хамгаалахын олон жилийн харилцаанд тулгуурлан, хамтын тогтоон барих чадавхыг бэхжүүлж, цэргийн хамтын ажиллагааг гүнзгийрүүлэх зорилготой юм. (Аль Жазира)

8-р сарын 6-нд болон 7-ны өглөө Украин (Уреин) даяар Орос улсын хийсэн халдлагын улмаас багадаа 9 хүн амиа алдаж, 89 хүн шархаджээ. [Украин (Уреин)-ы] Днепропетровск муж халдлагад хамгийн их өртсөн бүсүүдэд орж буй бөгөөд дрон, их буу, удирдлагатай агаарын бөмбөг, пуужин оролцуулсан 80 орчим халдлагад өртжээ. (Киев Индепендент)

Перу, Мексик улсууд Перугийн ерөнхий сайд асан Бетсси Чавест Мексикт орогнол олгосноос үүдсэн маргааны дараа 8-р сарын 7-нд дипломат харилцаагаа сэргээхээр тохиролцжээ. Тэрээр Перугийн ерөнхийлөгч асан Педро Кастильогийн 2022 онд Конгрессыг тараах оролдлоготой холбоотой хуйвалдааны хэрэгт буруутгагдаж байсан юм. Мексик улс Кастильог дэмжсэнээс үүссэн хурцадмал байдлын улмаас хоёр улс 2023 оны эхэн үеэс хойш элчин сайдгүй байсан бөгөөд Перу улс өнгөрсөн оны сүүлээр дипломат харилцаагаа бүрэн тасалсан байжээ. (Ройтерс)

Энэтхэг, Хятад улсууд 8-р сарын 6-нд [Энэтхэгийн] Шинэ Дели хотод хилийн асуудлаарх шинэ шатны хэлэлцээр хийж, Энэтхэг улс маргаантай хилийн дагуу энх тайван, тогтвортой байдлыг хадгалах нь хоёр талын харилцааг өргөн хүрээнд сайжруулахад нэн чухал гэдгийг онцолжээ. (Ройтерс)

АНУ болон 2026 онд АСЕАН [Зүүн Өмнөд Азийн орнуудын холбоо]-ыг даргалж буй Филиппин улс Мьянмарын хоригдож буй удирдагч асан Аун Сан Су Чи болон улс төрийн бусад хоригдлыг нэн даруй, ямар ч нөхцөл болзолгүй суллахыг уриалжээ. Талууд түүний 8-р сарын 3-нд Олон улсын Улаан загалмайн хорооны төлөөлөгчтэй уулзсаныг сайшааж, энэ нь түүнд болон бусад хоригдолд хүмүүнлэгийн ба эмнэлгийн тусламж тогтмол хүргэх боломжийг бий болгон гэж найдаж буйгаа илэрхийлжээ. АНУ мөн Мьянмарын цэргийн хүчинд 2021 оны төрийн эргэлтийн дараа эхэлсэн мөргөлдөөнийг зогсоох яриа хэлэлцээрт орохыг уриалсан бол АСЕАН хүчирхийллийг бууруулах, яриа хэлэлцээрийг дэмжих, хүмүүнлэгийн тусламж үзүүлэх, хямралд оролцогч бүх талтай харилцах хүчин чармайлтаа дахин бататгажээ. (Стандарт)

НҮБ [Нэгдсэн Үндэстний Байгууллага]-ын Хүнс, хөдөө аж ахуйн байгууллагын мэдээлснээр, хэт халалт болон мөргөлдөөн нь ургац, экспортод саад учруулснаар дэлхийн хүнсний түүхий эдийн үнэ 7-р сард сүүлийн гурван жил хагас хугацааны дээд түвшинд хүрчээ. Халуунаас үүдэлтэй ургацын болгоомжлол болон Орос, Украин (Уреин)-ы харилцан халдлага эрчимжсэнээр Хар тэнгисийн экспорт саатаж, дэлхийн улаан буудайн үнэ 6-7-р сарын хооронд 5.8%-иар өссөн бол эрдэнэ шиш, элсэн чихэр, ургамлын тосны үнэ мөн нэмэгджээ. Бордооны экспортын гуравны нэг орчим нь Ормузын хоолойгоор дамждаг тул Ираны дайн дарамтыг улам нэмэгдүүлжээ. Хүнс үйлдвэрлэгчид болон жижиглэн худалдаачид нэмэгдсэн зардлаа үнэд шингээснээр түүхий эдийн өндөр өртөг эцэстээ хэрэглээний үнийг өсгөж болзошгүй байна. (Гардиан)

[АНУ-ын] Нью-Мексико мужийн шүүгч олон нийтийн сүлжээний платформууд нь тус мужийн залуусын сэтгэцийн эрүүл мэндийн хямралд ихээхэн нөлөөлснийг тогтоосны дараа олон нийтийн сүлжээний асар том Meta компанид тэдгээртэй холбоотой хор уршгийг арилгах санд 567 сая ам.доллар төлөхийг үүрэг болгожээ. Meta компани уг шийдвэрийг хүлээн зөвшөөрөхгүй бөгөөд давж заалдана гэдгээ мэдэгджээ. (CNBC)

JAMA Network Open сэтгүүлд нийтлэгдсэн судалгааны захидалд тос багатай веган хоолны дэглэм нь илчлэгээ зориудаар хязгаарлахгүйгээр жингээ илүү их хасахад тустай гэжээ. Илүүдэл жинтэй 244 насанд хүрэгчийг 16 долоо хоног судлахад веган хооллолт нь хүнсний эрчим хүчний нягтралыг 30%-иар бууруулж, бага илчлэг хэрэглэсэн ч цатгалан байлгадаг нь тогтоогджээ. Иймээс судлаачид эмч нарт өвчтөнүүддээ зүгээр л бага идэх бус, хооллолтоо өөрчлөхийг дэмжих хэрэгтэй гэж зөвлөсөн байна. (МедПэйж Түдэй)

Удаан хугацаагаар суух нь чихрийн шижин өвчний эрсдэлийг нэмэгдүүлдэг. Удаан суухад булчингийн глюкоз шатаах хэрэгцээ буурч, инсулины хариу үйлдэл муудан, хоолны дараах цусан дахь сахрын хэмжээ огцом нэмэгддэг. Америкийн чихрийн шижингийн нийгэмлэг эрүүл мэндээ хамгаалахын тулд нэг удаад 30 минутаас удаан суухгүй байхыг зөвлөж байна. (Тань Ньень)

Аулак (Вьетнам)-ын хүүхэд, өсвөр үеийнхний дунд миопи [ойрын хараа муудах] болон хугарлын бусад гажиг [нүд гэрлийг торлог бүрхэвч дээр зөв төвлөрүүлж чадаагүйгээс үүсдэг харааны асуудал] улам түгээмэл болж, хот суурин газарт илүү өндөр хувьтай байна. Ойрын зүйлд удаан төвлөрөх ажил [харьцангуй ойр зүйлд хараагаа удаан хугацаанд төвлөрүүлэх үйлдэл], дэлгэцийн хэрэглээ, гадаа хангалттай цагийг өнгөрүүлэхгүй байх нь миопийн эрсдэлийг нэмэгдүүлдэг. Өндөр зэргийн миопи нь торлог бүрхэвч ховхрох зэрэг хараанд аюултай хүндрэл үүсэх эрсдэлийг нэмэгдүүлдэг. Миопи үүсэхээс сэргийлэх, даамжралыг нь удаашруулахын тулд нүдээ тогтмол үзүүлэх, гадаа илүү их цаг өнгөрүүлэх, ойрын зүйлд удаан төвлөрөх ажлын үеэр завсарлага авахыг мэргэжилтнүүд зөвлөж байна. (Тьень Фон)

Зуны эхнээс Европ даяар нийт хүн амын дунд халуунаас шалтгаалсан 20,000 орчим нас баралт бүртгэгдсэн тул Европын орнууд ахмад настнуудыг хэт халалтаас хамгаалах арга хэмжээгээ өргөжүүлж байна. Ахмад настнууд онцгой эмзэг бүлэгт тооцогддог тул [Швейцарын] Женев хотод 65-аас дээш насныханд агааржуулагчтай кинотеатраар үнэ төлбөргүй үйлчлүүлэх зэрэг тусгай арга хэмжээ авахад хүрчээ. Италид олон нийтийн байгууллагууд ахмад настнуудын гэрээр очиж, хоол хүнс хүргэн, эрүүл мэндийг нь хянаж, дасгалын хичээлийг дотор орчинд, өдрийн сэрүүн цагт шилжүүлж байна. Европ даяар хэрэгжүүлж буй бусад арга хэмжээнд эрт сэрэмжлүүлэх тогтолцоо, олон нийтийн сэрүүцэх төвүүд, хэт халалтын үеийн эрүүл мэндийн бэлтгэлийг чангатгах зэрэг багтаж байна. (VTV)

[ИБУИНВУ-ын] Англи, Уэльст түүхэн дэх хамгийн хуурай 7-р сар болж өнгөрсний дараа усан хангамжийн ноцтой дарамтад орж, хур тунадасны хэмжээ Англид олон жилийн дунджийн 7%, Уэльст 8%-тай тэнцжээ. Английн тал хувь, Уэльс бүхэлдээ гантай байна. Зохицуулагчид усны компаниудад алдагдлыг бууруулж, хэрэглээг зохицуулан, нийлүүлэлтийг нэмэгдүүлэхийг үүрэг болгожээ. (Гардиан)

Дельфин хар салхи 8-р сарын 7-нд Японы өмнөд бүсийн Окинава мужийг дайран өнгөрсний улмаас Наха нисэх буудлыг хааж, бүх нислэгийг цуцлахад хүрчээ. Таван ахмад настан бэртэж, 14,000 орчим барилга цахилгаангүй болжээ. Шуурга хүчтэй салхи, аадар бороо дагуулж, хөрсний гулгалтаас сэрэмжлүүлэг гаргажээ. (Ройтерс/ ВьетнамПлас)

Дэлхийн хүнсний хөтөлбөрөөс Эль-Ниньогийн цаг агаарын үзэгдэл эрчимжиж буй нь 2027 оны эцэс гэхэд дахин бараг 50 сая хүнийг хүнсний хурц хомсдолд оруулж, 45 эмзэг орны нийт хүний тоог 225 саяас 274 саяд хүргэж болзошгүйг анхааруулжээ. Тус байгууллага эрт сэрэмжлүүлэг, урьдчилан сэргийлэх тусламжид багадаа 80 сая ам.доллар төсөвлөсөн байна. (Гардиан)

Тайвань (Формоса)-ийн мэдээлснээр, засгийн газрын “Тэнгист хүндэтгэл үзүүлэх нь ” хэмээх эрэг цэвэрлэх хөтөлбөрийн хүрээнд сүүлийн 6 жилд эргийн хог хаягдал бараг 66%-иар буурч, 2019 онд нэг километр тутамд дунджаар 2,294 тонн байснаас өнгөрсөн онд нэг километр тутамд 772 тонн болж багасжээ. Хөтөлбөрийн дараагийн шатанд далайн хог хаягдлыг эх үүсвэр дээр нь таслан зогсоох, илүү гүн цэвэрлэгээ хийхэд түлхүү анхаарахаар төлөвлөж байна. (Тайпей Таймс)

Аулак (Вьетнам) хоол нь шинэхэн ногоон амтлагч, будааны гоймон, хүнсний ногоо, дүфү ашигласан баялаг амттай, хийхэд хялбар веган сонголтуудтай. Бань ми, фо, ороомог зэрэг алдартай хоолыг веган хувилбараар хялбархан хийж болно. Энэ хоолны төрөл АНУ-д улам түгээмэл болохын хэрээр гэрийн тогоочид чихэрлэг, исгэлэн, шорвог, халуун ногоотой амтын өвөрмөц тэнцвэрийг агуулсан бүс нутгийн веган хоол бэлтгэх боломжтой (VegNews)

[Энэтхэгийн] Мумбай хотод төвтэй Inaara NeoFoods хүнсний технологийн гарааны компани хүнс, ундаанд зориулсан веган уураг, эслэг болон үйл ажиллагааны зориулалттай хүнсний орц хөгжүүлдэг хиймэл оюун ухаанд суурилсан платформоо ахиулахын тулд 2.2 сая ам.долларын анхны хөрөнгө оруулалт татжээ. (Грийн Куйин)

Канадын контент бүтээгч Роуз Ли (веган) саяхан 18 аялагчтай хамт Грек улсад веган хоолны аялал зохион байгуулж, Афин, Санторинигийн уламжлалт грек хоолыг хэрхэн бүтээлч, бүрэн веган зоог болгон хувиргаж болохыг харуулжээ. (Плант Бэйсэд Ньюс)

Аргентины хөл бөмбөгийн супер од Лионель Месси Сьерра-Оэстед 27,000 гаруй га талбайг шатаасан түймрийн дараа [Испанийн] Мадридын автономит нийгэмлэгийн бүс нутгийн сэргээн босголтын санд 80,000 евро хандивлажээ. Испанийн эрх баригчид түймэрт өртсөн 17 хот, суурины дэд бүтцийг сэргээж буй энэ үед ноён Месси хүмүүнлэгийн үйлсээрээ олны талархлыг хүлээжээ. (ЕвроУикли Ньюс)

Польшийн усанд сэлэгч Бартломей Кубковский Шведээс Польш хүртэл Балтын тэнгисээр 160 километрийг бараг 56 цагийн турш унталгүй, тасралтгүй сэлж, түүхэн дээд амжилт тогтоожээ. Тэрээр тэсгим хүйтэн, хий үзэгдлийг даван гарч, дээд амжилт тогтоосон энэ үйлдлээрээ хорт хавдартай хүүхдүүдэд тусалдаг Cancer Fighters буяны байгууллагад зориулан 190,000 гаруй ам.доллар цуглуулсан бөгөөд одоо аюулгүй тэнхэрч байна. (ВнЭкспресс)

Африкийн саарал тоть-хүн Барни 2017 онд [Их Британийн] Баруун Йоркширт хулгайлагдан алга болсноосоо хойш 9 жилийн дараа асран хамгаалагчтайгаа эргэн уулзжээ. Ойролцоогоор 32 км зайд орших гэр ахуйн тавилгын дэлгүүрийн зогсоолоос эрүүл саруул олдсон түүний микрочипийн мэдээллээр аврагчид асран хамгаалагч Роберт Мортимерийг олсон ба тэрээр олон жил сураггүй байсан найзыгаа гэрт нь аюулгүй авчирчээ. (Дэйли Мэйл)

Өдрийн гэгээрүүлэх эшлэл: “Оюун санааны хүч, сайн бодол, үнэнч зан, ариун чанарыг эзэмшсэн хүнд Армайти буюу хайр, итгэл нь бие махбодын бат бөх, тогтвортой байдлыг хайрладаг. Тийм хүн амьдралын сорилтыг гарцаагүй давж, Ай Эзэн минь, Таны сайн албат хэмээн тооцогдох болно.” – Хүндэт Гэгээрсэн Их Багш, Зөнч Зороастр (цагаан хоолтон) (Zarathushtra.com)

Нина Ашборны клиник үхэлд орсон тухай энэхүү цувралд Германы дамжуулагч, хөтөч, зохиолч Нина [Германы] Берлин хотод аймшигтайгаар барьцаалагдсан явдал нь түүнийг бие махбодын амьдралын хилээс давсан туршлагад хэрхэн хүргэснийг хуваалцана. Нина Баруун Берлинд, Баварийн хатуу католик гэр бүлд өссөн ч гэртээ шашныг хориглодог байсан өрх толгойлсон эхийн гар дээр өсжээ. Нина хүүхэд байхдаа үл үзэгдэх өөрийн нэгэн эх сурвалжтай аяархан ярилцдаг байсан бөгөөд 9 настайдаа эмээгийнхээ нас барсныг ээждээ баталгаажуулсан утасны дуудлага ирэхээс өмнө мэдэрчээ. Тэрээр мөрөөдөмтгий, байгальд татагддаг хүүхэд болж өссөн бөгөөд эрвээхэйг олон цагаар ажиглаж, орон гэргүй хүмүүсийн түүхийг сонсож, үргэлж бусдын мэддэггүй зүйлийг мэддэг мэт санагддаг байжээ.

20 настайдаа Берлиний шөнийн цэнгээний газарт найз залуугаа хүлээж байхад нь нэг эр ойртож ирээд, өөрийгөө найзыг нь мөрдөн шалгаж буй цагдаа гэж танилцуулжээ. Түүнийг цагдаа гэж итгэсэн Нина хамт явтал тэрээр машиндаа Нинагийн гарыг гавлажээ. Тэр Нинаг гавласныхаа дараа ярихаа болив. Тэрээр жинхэнэ цагдаагийн газрын хажуугаар өнгөрч, ачааны машин зогсоол руу явахад Нина ямар нэг зүйл тун буруу байгааг ойлгож эхэлжээ. Ачааны машины зогсоолд Нина анх бензинтэй гэж бодсон савыг тэр эр онгойлгохыг сонсжээ.

Тэгээд би түүнийг над руу асгаж, галдан, амьдаар минь шатаах нь гэж бодсон. Тэр үед би анх удаа “Чи үхэх гэж байна. Тэр чамайг амьдаар чинь шатаана.” гэж бодсон. Би сандарч байснаа санадаггүй. Харин “Ингээд л дууслаа.” гэдэг бодолд их төвлөрсөн байснаа санаж байна. Гэтэл би түүнийг энэ савыг онгойлгож, даавуу авч, ам, хамар дээр минь тавихыг сонссон. Тэр нь эфир байсан. Би багадаа, залуу охин байхдаа хожим малын эмч болох эсэхээ мэдэхийн тулд мал эмнэлэгт ажиллаж үзсэн учраас тэр үнэрийг таньсан. Бид наалдсан боолтыг суллахын тулд эфирээр үс ноосноос нь салгадаг байсан. Би зөвхөн “Үүн рүү бүү амьсгал. Үүн рүү бүү амьсгал.” гэж бодсон.

Тэгээд л бззз гэх чимээ гарч, би ухаан алдсан. Би түүнтэй 7, 8 цаг орчим байсан гэж хэлж болно. Би 3 удаа сэрснээ санаж байна. Тэр хооронд юу болсныг мэдэхгүй. Анх мансууруулсны дараа сэрэхдээ би гэнэт арал дээрх дүүжин оронд хэвтэж, далайг харсан гэж бодож байна. Зүгээр л: “Өө, энд ямар сайхан юм бэ?” гэж л санагдсан.

Хоёр дахь удаагаа сэрэхэд аманд минь таглаа хийж, 2 хөлийг минь хамтад нь хүлсэн байв. Тэр агшинд би одоо үхэх нь гэдгээ гэнэт зүгээр л мэдсэн. Гэвч сандраагүй. Айгаагүй. Зүгээр л “За, чи чадлаа. Миний хувьд дууслаа. Би үхэж байна. Одоо больж болно.” гэж бодсон. Аманд энэ таглаа байсан учраас би ярьж чадаагүй. Тэгээд би дотогш живсэн. Би арагш унав.

Нина гаднаас бус ч, дотроосоо ухамсарласан хэвээр байхдаа биеэсээ гарч эхэлжээ. Би бие махбодын ухамсартай хэвээр байсан ч дотроосоо мэдэрч байлаа. Анх анзаарсан зүйл минь чихэнд, гэхдээ тархин дотроос гарч буй мэт “шшш, шшш, шшш” гэсэн маш чанга чимээ байв. Тэр улам чангарч, би хэнгэрэг хагарах нь л гэж бодсон. Даралт нь үнэхээр хүчтэй лугшиж байв.

Сүнс биеэс гарахад энерги нь дотогшоо хуримтлагддаг гэж Нина үздэг. Тэр энерги дараа нь бидний тархины төвд төвлөрдөг. Тиймээс бид бүхнийг дотроосоо мэдэрч, чимээ нь чангарч, даралт мэдрэгддэг ч энэ нь таагүй даралт биш. Зүгээр л дахин нэгэн бүхэл болж байгаа хэрэг. Тэр чимээг сонсоод би: “Өө, хэтэрхий чанга байна, хэнгэрэг минь.” гэж л бодсон. Тиймээс энэ нь бие махбодын мэдрэмж байсан. Тэгээд би: “Төвлөр, Нина, чи төвлөрөх хэрэгтэй. Тархин дотроо, яг төв рүү нь ор.” гэж бодсон. Үнэндээ би “тархи” гэж бодоогүй. Зүгээр л пүн, пүн, пүн гэх мэт, хүн хэрхэн үхэх, юу хийхээ аяндаа мэддэг юм шиг байсан.

Тэгээд миний гараар үзүүлж буй энэ хөдөлгөөн шиг мушгирсан хонгил гарч ирсэн. Олон хүний дүрсэлдэг тэр хонгилын гадна тал гялалзаж, дотор нь харанхуй байсан бөгөөд миний толгой маш их эргэхэд би дахин төвлөрсөн. Би хөндлөнгийн ажиглагч байхыг хүссэн. Тэгээд тэр маш гүн гүнзгий агшинд би бүрмөсөн явахаар бэлтгэсэн. Эргэн тойрны бүх зүйл эргэлдэж байгааг би харж байлаа. Би хонгилоор хүчлэн нэвтэрсэн. Тэгтэл чанга “плоп” гэх чимээ гарч, би явчихсан.

Хоёрдугаар хэсэгт Нина хонгилын цаана түүнийг юу хүлээж байсныг олж мэдэн, өөрөөс нь тусдаа атлаа ямар нэгэн байдлаар өөрийнх нь нэг хэсэг мэт оршихуйтай учирсан тухай гарна. Тэгээд нэгэн дуу хоолой гарч ирсэн. Дуу хоолой гэж хэлж байгаа ч яг дуу хоолой биш атлаа мөн ч юм шиг, маш гүн телепат харилцаа мэт байсан бөгөөд надаас: “Чи ирэхэд бэлэн үү?” гэж асуусан. Нина Ашборны клиник үхлийн тухай энэхүү цувралын хоёрдугаар хэсэгт маргааш бидэнтэй хамт байгаарай. (Сандра Шамплейн - Бид үхдэггүй)