ӨДӨР ТУТМЫН МЭДЭЭ-ний гол тойм – 2026 оны 7 дугаар сарын 31

АНУ-ын Ерөнхийлөгч Дональд Трамп Иран улстай “тун найрсаг” хэлэлцээр өрнүүлж буйгаа мэдэгджээ. (Фокс Ньюс)

Израилын цаг үе хэвлэлд мэдээлснээр, Пакистан, Египет, Катарын зуучлагчид Ормузын хоолойн талаарх санал зөрөлдөөнөөс болж гацсан АНУ, Иран улс АНУ-Ираны харилцан ойлголцлын санамж бичгийг сэргээхэд ойртсон гэж үзэж буйг Арабын нэг албан тушаалтан болон уг асуудлыг мэдэх өөр нэг эх сурвалж мэдэгдсэн гэжээ. (Таймс оф Израил)

Марокко улс 1,055 километр урт Тизнит–Дахла хурдны замыг албан ёсоор “Ерөнхийлөгч Дональд Ж. Трампын хурдны зам” гэж нэрлэсэн нь Марокко, АНУ-ын харилцаа бэхэжсэнийг онцолж байна. Атлантын далайн эрэг дагуух Мароккогийн энэ зам нь тээврийг шинэчилж, бүс нутгийн аюулгүй байдлыг сайжруулан, ирээдүйд Дахлагийн Атлантын боомттой холбох зорилготой тус улсын хамгийн том дэд бүтцийн төслүүдийн нэг юм. АНУ 2020 онд Баруун Сахар дахь Мароккогийн бүрэн эрхийг хүлээн зөвшөөрсөн нь тус улсын хувьд дипломат харилцааны томоохон ололт болсон бөгөөд үүний дараа ийнхүү нэрлэжээ. АНУ-ын Ерөнхийлөгч Дональд Трамп Эрхэм Дээдэс VI Мохаммед Хаанд олны өмнө талархал илэрхийлж, үүнийг “их нэр төрийн хэрэг” хэмээжээ. (Ньюс Интернэйшнл)

Их Британийн Гадаад хэргийн сайд Эд Милибанд уур амьсгалын арга хэмжээ, олон улсын хөгжлийг улсынхаа дэлхий дахины бодлогын төвд хэвээр байлгахын тулд ихэвчлэн дэд сайдад даатгадаг Дэлхийн банкны удирдах зөвлөл дэх суудлыг өөрийн биеэр хариуцаж, гадаад бодлогодоо томоохон өөрчлөлт хийх дохио өгчээ. (Гардиан)

Зэвсэгт мөргөлдөөний байршил, үйл явдлын мэдээллийн ACLED байгууллагын мэдээлснээр, Мьянмарт 3-р сарын сүүлээр шинэ командлагч томилогдсоноос хойш арми энгийн иргэдийг хөнөөх, агаараас цохилт өгөх ажиллагаагаа эрс нэмэгдүүлж, 2026 оны эхний хагаст арав гаруй удаа олон хүнийг хөнөөсөн хэрэг, 450 гаруй энгийн иргэний амь үрэгдсэнийг баримтжуулжээ. (NBC Ньюс)

Израилын Аюулгүй байдлын танхим АНУ-ын дэмжлэгтэй төлөвлөгөөний хүрээнд Олон улсын тогтворжуулах хүчин (ISF)-ийг Газын зурваст нэвтрүүлэхийг зарчмын хувьд зөвшөөрч, Хамасын хяналтаас гадуурх бүсэд түр орон сууц барьж, суурь үйлчилгээг сэргээх туршилтын үе шатыг Рафах хотод эхлүүлэхээр болжээ. ISF-ийн эхний бүрэлдэхүүнд Марокко, Казахстан, Косово, Албани зэрэг улсуудын хэдэн зуун цэрэг оролцож, мөн шалгалтад тэнцсэн Палестины аюулгүй байдлын хүчнийг сургахаар төлөвлөсөн байна. (Иерусалим Пост)

Украин (Урейн) улс Орос улсын нутаг дэвсгэрийн гүнд дахин алсын тусгалт дроноор цохилт өгснөөр тус улсын хувийн өмчийн томоохон үйлдвэрүүдийн нэг, Баруун Сибирь болон Уралыг гол түлшээр хангадаг Тюменийн газрын тос боловсруулах үйлдвэрт гал гарчээ. Орос улс мөн шөнийн турш Украин (Урейн)-ы боомт, хотуудад халдлагаа үргэлжлүүлсэн байна. (The Chronicle)

2026 оны 7-р сард Украин (Урейн) улс 2022 оны 4-р сараас хойших сарын хэмжээнд энгийн иргэдийн хохирол хамгийн өндөр түвшинд хүрснийг бүртгэжээ. Оросын пуужин, дрон, удирдлагатай бөмбөгийн эрчимжсэн довтолгоонд дор хаяж 377 хүн амиа алдаж, 2,129 хүн шархадсаныг засгийн газрын тоо баримт харуулсан байна. (CNN)

Румын улс гурван өдрийн дотор агаарын хил зөрчсөн 3 дроныг устгасны дараа Оросын Элчин сайдыг дуудан уулзсан бөгөөд энэ нь Орос-Украин (Урейн)-ы дайн НАТО [Умард Атлантын гэрээний байгууллага]-гийн нутаг дэвсгэрт халих вий гэсэн болгоомжлолыг нэмэгдүүлжээ. Румын улс агаарын орон зайг удаа дараа зөрчсөнийг “хүлээн зөвшөөрөх аргагүй” гэж мэдэгдсэн бол НАТО-гийн албаны хүмүүс Оросын үйлдэл эвслийн хамгаалалтыг сорих зорилготой бололтой гэж анхааруулжээ. (Аль Жазира)

[Өмнөд Солонгосын] Кёнсанбүг-ду мужийн сайн дурын эмч нарын баг 7-р сарын 24–25-нд [Камбожийн] Кампонгтхом мужийн төв эмнэлэгт ажиллаж, 1,400 гаруй оршин суугчид үнэ төлбөргүй тусламж үзүүлжээ. Тэд ерөнхий үзлэг, хүүхэд, шүд, эмэгтэйчүүд, нүдний эмчилгээ, дуран, зүү төөнүүр, цусны шинжилгээ зэрэг үйлчилгээ үзүүлж, эм тариа үнэ төлбөргүй олгосон байна.. Төлөөлөгчид мөн эмнэлгийн тоног төхөөрөмж, агааржуулагч хандивласан нь хөдөө орон нутгийн эрүүл мэндийн тусламжийн хүртээмжийг сайжруулах чиглэлээр Камбожийн түншүүд болон Өмнөд Солонгосын орон нутгийн засаг захиргаа үргэлжлүүлэн хамтран ажиллаж буйг харуулжээ. (Кхмер Таймс)

Уганда улсад олон сарын турш бороо хур оролгүй, ургац алдсаны улмаас 1.5 сая оршин суугч хүнсний ноцтой хомсдолд орж, дор хаяж 19 хүн өлсгөлөнгөөр нас барсны дараа ган гачигт нэрвэгдсэн Караможа мужид яаралтай хүнс тарааж эхэлжээ. (Гардиан)

Индонезын Эрүүл мэндийн яам гэр бүлүүдэд хүүхдүүдээ цахим донтолтоос хамгаалахыг анхаарууллаа. Тус улсад 221 сая гаруй хүн интернэт хэрэглэдэг бөгөөд интернэтийн хэрэглээ өндөр, онлайн тоглоомын өргөн тархаж, өсвөр үеийнхний сэтгэцийн эрүүл мэндийн асуудал нэмэгдэж, үндэсний судалгаагаар залуус эмзэг байгааг тогтоосныг онцолжээ. Албаны хүмүүс өсвөр үеийнхэнд түгшүүр, нойрны эмгэг, өөрийгөө бусадтай харьцуулах стрессийн эрсдэл өндөр байгаа тул эцэг эхчүүд цахим боловсролоо дээшлүүлж, анхааруулах шинж тэмдгийг ажиглан, дэлгэц ашиглах цагийн тодорхой дүрэм тогтоохыг уриалжээ. Шинж тэмдэг үргэлжилбэл сэтгэцийн эрүүл мэндийн тусламж авах зэрэг эрт илрүүлэлт, үе шаттай арга хэмжээ авах чухал гэдгийг яам онцолсон байна. (АНТАРА Ньюс)

Хэт их тоглох нь бие, сэтгэцийн эрүүл мэндэд хортой. Тоглоомд хэт их цаг зарцуулах нь донтох, сэтгэл гутрал, нойрны асуудал, нийгмээс тусгаарлагдах, бугуй өвдөх, буруу суух зэрэг давтамжит ачааллаас үүдэлтэй гэмтлийн эрсдэлийг нэмэгдүүлдэг. Мэргэжилтнүүд тоглох хугацааг өдөрт 30–60 минутаар хязгаарлаж, харилцаа, хичээл сургууль, ажлаа үл хайхрах зэрэг анхааруулах шинжийг ажиглахыг зөвлөж байна. (ВнЭкспресс)

[Ау Лак (Вьетнам)-ын] Ханой хотод 7-р сарын 17–24-нд КОВИД-19-ийн 185 шинэ тохиолдол бүртгэгдэж, өмнөх 7 хоногийн 96 тохиолдлоос өсжээ. Энэ жилийн тохиолдол 2025 оныхоос цөөн хэвээр байгаа ба нас баралт бүртгэгдээгүй байна. (Тань Ньень)

Түрийвч, түлхүүрийн оосор, гар утас, компьютерын гар, хулгана, чихэвч, бугуйн цагны оосор, бугуйвч, нүүр будалтын багс нь байнга гараар хүрдэг ч ховор цэвэрлэдэг тул нян, мөөгөнцөр, бусад бичил биетэн хуримтлагдах боломжтой. Бохирдсон гадаргуугаас гар, нүүр, арьсанд нян дамжих эрсдэл нэмэгдэж болзошгүй. Гарын ариун цэврийг сайтар сахиж, эдгээрийг тогтмол цэвэрлэж, халдваргүйжүүлэх нь арьс цочрох, чих үрэвсэх, батга гарах болон хортой бичил биетэн тархах эрсдэлийг бууруулдаг. (VTC Ньюс)

Мягмар гарагт Японы өмнөд хэсгийн Кумамото мужид 7.1 магнитудын хүчтэй газар хөдлөлт болж, 2 хүн амиа алдан, цахилгаан өргөн хүрээнд тасарч, зам хагаран, тээврийн үйлчилгээ зогсож, олон барилга нуржээ. (Ройтерс)

Ням гарагт [Хятадын Ганьсү мужийн] Вэйюань хошууны Шуаншимэнь үзэсгэлэнт газарт гэнэтийн үер бууж, дор хаяж 10 хүн амиа алдаж, 23 хүн гэмтэж бэртжээ. Аврагчид 170 гаруй хүнийг аюулгүй газарт хүргэсэн байна. Албаны хүмүүс орон нутагт гэнэт их бороо орсны улмаас үер буусан гэж үзэж байна. (AFP, Синьхуа)

АНУ-ын 40 сая гаруй иргэн хэт халалтын сэрэмжлүүлэгтэй бүсэд байсаар байгаа бөгөөд баруун өмнөд нутгийн зарим газарт 49°C-т хүрэх төлөвтэй байна. Цаг уурчид мөн Их нууруудын орчимд шуурга, гэнэтийн үер болохыг анхааруулжээ. Өмнөд Солонгосын Пусан хотод энэ зун халуунаас үүдэлтэй өвчний 32 тохиолдол бүртгэгджээ. (ВьетнамПлас)

ЮНЕСКО [Нэгдсэн Үндэстний Байгууллагын Боловсрол, шинжлэх ухаан, соёлын байгууллага] 150 гаруй зүйлийн хатуу шүр, 500 зүйлийн загас-бодгаль, мянга шахам зүйлийн нялцгай биетэн-ард бүхий халуун орны далайн онцгой экосистемийг нь үнэлж, Йорданы Акабагийн тэнгисийн нөөц газрыг Дэлхийн өвийн жагсаалтад албан ёсоор бүртгэжээ. Йорданы засгийн газар тус статус нь далай тэнгисийг хамгаалах, тогтвортой эко- аялал жуулчлалыг хөгжүүлэх тус улсын амлалтыг бэхжүүлнэ гэж мэдэгдсэн байна. (HTV)

Энэтхэгийн зүүн нутгийн зэрлэг ругда мөөг уургаар баялаг, амьтан-хүмүүсийн махтай төстэй бүтэцтэй, сал модтой өвөрмөц харилцан ашигтай холбоотой тул улирлын чанартай “цагаан хоолны хонины мах” амттан хэмээн алдаршиж байна. (Онманорама)

Австралийн жүжигчин Хью Жекман Леони Сванны зохиолоос сэдэвлэсэн “Хонь мөрдөгчид” гэр бүлийн шинэ кинонд тогложээ. Тус кино амьтан-хүмүүсийн эрхийг хамгаалах хүчтэй санаа дэвшүүлж, үзэгчдийг амьтан-хүний мах идэхээ болихыг уриалдаг байна. (Плант Бэйсэд Ньюс)

[АНУ-ын] Калифорни муж сургуулийн гал тогоог шинэчилж, дүүргүүдэд сурагчдад ургамлан хоол, малын сүүний орцгүй сүү санал болгох боломж бүрдүүлэхэд шинэ төсвөөсөө 500 сая ам.доллар хуваарилжээ. (Плант Бэйсэд Ньюс)

9 настай усанд сэлэгч Рори Кросби чөлөөт цагийн төвд бичсэн цахим орчинд өргөн тархсан бичлэгээрээ “амьд үлдэхийн тулд хөвөх” аргыг зааж, Их Британийн усны аюулгүй байдлын алдартай аяныг манлайлж байна. Аврагч болох хүсэлтэй тэрээр энэ зун нутгийн эргийн орчим хүмүүсийг хамгаалахын тулд живэхээс сэргийлэх амин чухал зөвлөгөөг түгээж байна. (BBC)

Ани Пема Деки нэрээр танигдсан Их Британийн Эмма Слейд Бутанд хийсэн ажлынхаа төлөө [Их Британийн] Вестминстерийн ордонд Британийн иргэний шагнал хүртжээ. Буддын гэлэнмаа болсон санхүүгийн шинжээч асан тэрээр “Бутанд зүрх сэтгэлээ нээх нь” буяны байгууллагыг үүсгэн байгуулж, хөгжлийн бэрхшээлтэй хүүхдүүдийн эмчилгээ, боловсролд зориулан бараг 1 сая фунт.Стерлинг цуглуулжээ. (Бутан Пост)

2020 оноос 2026 оны 6-р сар хүртэл Сусангын амьтдыг аврах нь байгууллагын сайн дурын ажилтнууд Бангладешийн Нетрокона дүүрэгт 112 ховордсон зэрлэг амьтан-хүний г аварчээ. Ой мод сүйдсэнээс болж, тосгонд орж ирсэн хуягт гүрвэл-, питон могой-ард зэрэг эдгээр амьтан-иргэдийг ойн албаныхны тусламжтай байгальд нь аюулгүй буцаан тавьсан бөгөөд тус бүлэг биологийн олон янз байдлын шагнал хүртсэн байна. (Клаймэт Уотч)

Өдрийн урам зориг өгөх эшлэл: “Гараа доош сунган, хүнийг өргөж босгохоос илүү зүрхэнд тустай дасгал гэж үгүй.” – Америкийн Христийн шашны номлогч, хүндэт Жон Холмс (Good Reads)

Др. Мэри Хелен Хенслигийн клиник үхлийн тухай цуврал нэвтрүүлгийн өмнөх 1, 2 дугаар хэсэгт Мэри Хелен оюун санааны ахуй ойлголтууд нь хүүхэд насанд хэрхэн эхэлснийг өгүүлсэн. Тэрээр нас барсан хүмүүстэй харилцаж, биеэсээ гарч аялдаг байсан ч үхэл өөрийг нь хэн болохыг мартагнуулж, эсвэл бүрмөсөн үгүй болгох вий эргэлздэг байжээ. Тэгтэл 21 настайдаа тэрээр 17 дугаар хурдны зам дээр зүүн эргэх үедээ өөр нэг машин асар хурдтай өөрийг нь чиглэн ирж байхыг харжээ. Цаг хугацаа удааширч, үхэх гэж байгаагаа мэдсэн Мэри Хелен мөргөлдөхөөс өмнө биеэ орхихоор шийджээ. Тэрээр дээрээс ослыг харж, махан бие нь үхэж буйг ажигласан ч бүрэн ухамсартай, гэмтээгүй хэвээр байлаа. Гэрэлд умбахдаа тэр өөрийгөө хэн болохыг мэдсэн хэвээрээ байгаагаа ухаарчээ. Ослын газрын дээгүүр байх зуур биеэсээ салах үед нь сонсогдсон намуухан, хүнгэнэсэн дуу эргэн тойронд нь үргэлжилсээр байв.

Гэтэл гэнэт тэр дуу намуухан өөрчлөгдөж, хүнгэнээнээс миний “Огторгуйн Хөгжим” гэж нэрлэдэг, энд байдаг ямар ч хөгжимтэй адилгүй авиагаар бүтсэн илүү үзэсгэлэнтэй найрал хөгжмийн симфони болон хувирсан. Би үүнийг энд хэзээ ч сонсож, дахин бүтээж чадаагүй учраас танд хангалттай сайн дүрслэн хэлж чадахгүй.

Намайг биетэй минь холбож байсан тэр намуухан хүнгэнээн илүү өндөр Аялгуунд шилжихэд би ослын газарт байхаа больсон. Үхээд бүрмөсөн үгүй болно гэсэн айдас минь ч аль хэдийн арилсан байлаа. Би бодитоор оршиж байгаа мэдэрсэн. Би ямар нэгэн зүйл мөн. Надад бүр дүрс хэлбэр байгаа мэт санагдсан. Би зүгээр л хөвж яваа Гэрэл, Хайрын бөөгнөрөл байгаагүй. Надад бүтэц, хэлбэр байгаа мэт мэдрэгдсэн.

Танихгүй тэр ертөнцөд Мэри Хелен настай хоёр оршихуй байгааг мэдэрчээ. Миний өмнө эдгээр дүрс хэлбэржиж эхлэхдээ настай хоёр эрийн төрхтэй болсон. Тэгтэл гэнэт бүх гэрэл нэгэн зэрэг асах шиг болоход би: “Бурхан минь, эд чинь миний хөтөч нар байна.” гэж бодсон. Хүн бүрд хөтөч бий. Тэд таны оршин тогтнол эхэлснээс эхлээд л хамт байдаг.

Бид энэ дэлхийн түвшинд байхдаа харанхуйд автаж, доройтож, ганцаардаж болно гэж өөрсдийгөө хуурдаг. Та хэзээ ч, хэзээ ч ганцаараа байдаггүй. Таныг, жинхэнэ түүхийг тань, хэн болохыг тань, ямар зорилготой байсныг тань, яагаад анх дэлхийн ертөнцөд ирэхээр шийдсэнийг тань, энэ нь танд яагаад чухал байсныг мэддэг нэгэн таныг бүхэлд нь хүрээлж буй мэт мэдрэмж төрдөг. Тэд таны түүхийг мэддэг. Тэд таныг хайрлаж, чиглүүлж, дэмжихээр үргэлж дэргэд байдаг.

Намайг, жинхэнэ намайг мэддэг тэр хоёр намайг энэ орон зайд угтахаар ирсэн байлаа. Учир нь би дөнгөж нас барсан, бүх зүйл гайхамшигтай өрнөж байсан ч дэлхийн ертөнцөөс гарах нь багагүй цочрол болдог. Учир нь энд бүх зүйл маш нягт шүү дээ. Энд харанхуй бөгөөд энэ ертөнцийн бүтэц ийм.

Дэлхий бол харанхуй болон гэрлийн эсрэгцэл. Энэ бол хаана ч байхгүй өвөрмөц орон зай. Та амьдралынхаа хайртай хүнийг дөнгөж алдаад, маргааш нь танд эрхэм нэгэн мэндэлж, туйлын баяр баясал, хамгийн гүн уй гашууг нэгэн зэрэг мэдэрч болно. Харанхуй ба гэрлийн эсрэгцэл гэдэг нь энэ. Тиймээс л Дэлхий ийм ер бусын сургууль юм. Энэ ертөнц эсрэгцлийн дунд суралцаж, өсөн хөгжиж, хувьсах туршлага олгохоор бүтээгдсэн ч бид нөхцөл байдлын дунд өөрсдийгөө өөрчлөхийн оронд нөхцөлөө өөрчлөх гэж цагаа хэт үрдэг. Энэ бол сансар огторгуйн агуу “аха”. Хүмүүсийн анзааралгүй ##өнгөрүүлсэн зүйл энэ. Үхээд эргэн ирэхдээ миний ойлгосон хамгийн том сургамжуудын нэг нь энэ байх.

Дараа нь болсон зүйл цаг хугацаа, мөн чанар, бодит байдлын талаарх Мэри Хелений ойлголтыг ##орвонгоор нь өөрчилжээ. Өөрийгөө IMAX кино театрт зогсож байна гэж төсөөлөөрэй. Би амьдрал минь хэрхэн өрнөснийг харж байсан. Энэ нь хүмүүсийн ярьдаг өнөөх амьдралын тойм байлаа. Гэхдээ хамгийн сонирхолтой нь та гэнэт: “Бурхан минь, энэ чинь шугаман цаг хугацаанд өрнөхгүй байна.” гэж ойлгодог. Би 11 настай, Отто Вон Бисмарк нэртэй анхны англи бульдог нохойгоо авч байлаа. Би энэ нохойг мөнхөд хүлээсэн мэт байсан тул баярласандаа багтаж ядаж байв. Тэнд би 17 настай, коллежийн үдэшлэг дээр хэт их архи ууж байна. Энд би 12 настай, П.Т. Барнумын дүрд хувцаслан, дунд сургуулийнхаа “Амьд түүхийн өдөр”-т түрүүлж байна. Эдгээр нь бүгд туршлага. Тэр орон зайд байж, “Бурхан минь, миний жинхэнэ мөн чанарт юу ч, хэн ч хор хүргэж чадахгүй.” гэдгийг ухаарахад аль нэг туршлага нь нөгөөгөөсөө илүү анхаарал татахаа больдог.

Би тэнд зогсох зуур цаг хугацаа, орон зай, бодит байдлын талаарх бүх ойлголт минь нүдний өмнө шууд нуран унаж байлаа. Би бишрэн гайхаж, “Би эдгээр бүгд мөн атлаа, аль нь ч биш. Бүгд нэгэн зэрэг оршиж байна.” гэж бодсон. Би огт итгэж чадахгүй байлаа. Би бишрэлд автсан.

4 дүгээр хэсэгт Мэри Хелен үхлийн дараа болно гэж заалгасан шүүлт нь түүний төсөөлснөөс огт өөр байсныг олж мэднэ. Би эргэн тойрноо харж, өөрийн амьдралын тоймыг дөнгөж үзээд байлаа. Тэгээд би “Түр хүлээгээрэй. Өмнөдийн Баптист сүмд надад шүүлт болно гэж заасан шүү дээ.” гэж бодсон. Гэтэл юу болсон гэж санана? Намайг өөрөөс минь өөр хэн ч шүүгээгүй. Би өөрийнхөө үйлдлийг ажиглан, үнэлж байсан ч асар их хайраар хандсан. Яг өөр хүн рүү харж буй мэт, учир нь тэр үнэндээ таны зөвхөн нэг хэсэг юм. Доктор Мэри Хелен Хенслигийн клиник үхлийн тохиолдлын тухай энэхүү цувралын 4 дүгээр хэсэгт маргааш бидэнтэй хамт байгаарай. (Энтони Чений бүтээл)