ӨДРИЙН МЭДЭЭ-ний гол тойм – 2026 оны 5-р сарын 3

Тайвань (Формоса) Тайванийн хоолой дахь стратегийн бааз болох Пэнху арлуудын ойролцоо үйл ажиллагаа явуулж буй Хятадын хоёр байлдааны хөлгийг илрүүлсний дараа тэнгисийн болон агаарын хүчнээ байршуулснаа мэдэгджээ. Энэ нь арлын эргэн тойронд Хятадын цэргийн идэвх ерөнхийдөө нэмэгдэж буй энэ үед тохиож буй юм. (Ройтерс)

АНУ-ын Ерөнхийлөгч Трампын засаг захиргаа АНУ-ын шинжлэх ухаан, инженерийн судалгааг санхүүжүүлдэг холбооны агентлаг болох Үндэсний шинжлэх ухааны сан [NSF]-г хянадаг бие даасан байгууллага болох Үндэсний шинжлэх ухааны зөвлөлийн бүх 22 гишүүнийг чөлөөлжээ. Энэ нь зөвлөлийн ажлыг зогсоон, NSF-д илүү өргөн хүрээний өөрчлөлт хийх төлөвтэй байгааг илтгэж байна. (Тань Ньень)

Оросын улс төрийн янз бүрийн үзэл баримтлалтай иргэд засгийн газраас интернэтийг өргөн хүрээнд хязгаарласныг ил тод шүүмжилж байна. Энэ нь парламентын сонгуулийн өмнө ОХУ-ын Ерөнхийлөгч Владимир Путины дэмжлэгийн үнэлгээ буурч буйтай давхацсан, олон нийтээс гарч буй ховор тохиолддог эсэргүүцлийн давлагаа болж байна. (Нью Йорк Таймс)

ЮНИСЕФ [НҮБ-ын Хүүхдийн сан] Афганистанд охидын боловсролыг хориглож, эмэгтэйчүүдийн хөдөлмөр эрхлэлтийг хатуу хязгаарласан нь 2030 он гэхэд 25,000 гаруй эмэгтэй багш, эрүүл мэндийн ажилтныг үгүй хийж, зайлшгүй үйлчилгээний уналтыг гүнзгийрүүлж болзошгүйг анхаарууллаа. Хэрэв хориг 2030 он хүртэл үргэлжилбэл хоёр сая гаруй охин бага сургуулиас дээш боловсрол эзэмших эрхээ алдах эрсдэлтэй байна. (ЮНИСЕФ)

Португал улс өвлийн хүчтэй шуурга болон өнгөрсөн жил Испани, Португалд нөлөөлсөн томоохон цахилгаан тасалдлын дараа дэд бүтэц, эрчим хүчний аюулгүй байдлыг бэхжүүлэхээр 22.6 тэрбум еврогийн, 9 жилийн хугацаатай даван туулах төлөвлөгөөг танилцууллаа. Хөрөнгө оруулалт нь уур амьсгалын эрсдэл, цахилгаан сүлжээ, эвдэрсэн орон сууц, бизнесийг сэргээн босгоход чиглэж байна. (Ройтерс)

2026 оны 1-р сараас хойш Их Британид худалдаалагдсан, Tesco, Argos, Marks & Spencer жижиглэн худалдаалагчдын бүтээгдэхүүн зэрэг хүүхдийн 30 гаруй тоглоомд шинжилгээгээр асбестын бохирдол илэрсний дараа эргүүлэн татжээ. Албаны хүмүүс эцэг эхчүүдийг OPSS [Бүтээгдэхүүний аюулгүй байдал, стандартын газар]-ын эргүүлэн татсан бүтээгдэхүүний жагсаалтыг шалгаж, бохирдолд өртсөн тоглоомыг хүүхдийн гар хүрэх газраас даруй холдуулахыг уриалж байна. (Дэйли Мэйл)

Их Британийн OPSS-ийн эргүүлэн татсан барааны жагсаалтын албан ёсны цахим хуудас: Амьсгалын замын өвчин, харшлаас сэргийлэхийн тулд амьдрах орчноо цэвэрлэх 6 зөвлөмжийг хүргэе: 1. Агааржуулагч, сэнсийг тогтмол цэвэрлэ. 2. Дотор орчны чийгшлийг хяна: Чийгшлийн зохистой түвшнийг 30%-50%-ийн хооронд хадгал. 3. Агаар цэвэршүүлэгч хэрэглэ: PM 2.5 нарийн ширхэгт тоосонцор, тэжээвэр амьтны хаг, бичил харшил үүсгэгчийг зайлуулахын тулд HEPA [өндөр үр ашигтай тоосонцрын агаар] шүүлтүүртэй төхөөрөмж ашиглахыг зөвлөж байна. 4. Орны хэрэглэл, хөшгийг халуун усаар угаа: Тоосны хачиг даавуун эдлэлд үржих дуртай. 5. Шүүрдэхийн оронд тоос сорогч хэрэглэ: Энэ нь цэвэрлэгээ хийх үед тоосоор амьсгалахаас сэргийлнэ. 6. Унтлагын өрөөнд тоос амархан татдаг шалны хивс, чихмэл амьтан, эсвэл зузаан даавуун хөшиг хэрэглэхийг багасга. (ВнЭкспресс)

[Ау Лак (Вьетнам)-ын] Нгеан аймгийн эрүүл мэндийн албан хүмүүс шалгалт явуулсны дараа олон хүнийг хамарсан хоолны хордлого гарахад Сальмонелла нян нөлөөлснийг баталжээ. Орон нутгийн нарийн боовны газрын бохирдсон паштет болон шарсан амьтан-хүний мах олон арван хүнийг өвчлүүлснээр, торгууль ногдуулах, хүнсний ариун цэвэр, бүрэн болгож боловсруулах, аюулгүй хадгалах дадлын талаар яаралтай сэрэмжлүүлэг гаргахад хүргэжээ. (VOV)

Эрүүл мэндийн мэргэжилтнүүд түгээмэл гардаг гурван алдаанаас сэрэмжлүүлж байна: 1. Шөл зэрэг халуун шингэнд нимгэн гялгар уут хэрэглэх. 2. Халуун хоолыг хуванцар саванд, эсвэл дотроо гялгар бүрхүүлтэй цаасан аяганд хадгалах [ихэвчлэн авч явах болон хүргэлтийн хоолонд хэрэглэдэг төрлүүд]. 3. Хоолыг хүнсний скоч дотор ороон, богино долгионы зууханд халаах. Эдгээр дадал нь хуванцрыг задруулж, хоолонд химийн хорт бодис, бичил хуванцрыг ялгаруулан, бие махбодод хор учруулж болзошгүй юм. (ВнЭкспресс)

Хятадад хүн ам нь хурдтай хөгширч, зөнөгрөлийн тохиолдол түүхэн дээд түвшинд хүрч буйтай холбоотойгоор Альцгеймерийн эсрэг үндэсний аян эхлүүлжээ. Үүний хүрээнд эрт илрүүлэг хийх, асаргааны байгууллагыг өргөжүүлэх, асран хамгаалагчдыг сургах, шинэ оношилгоо, эмчилгээний судалгааг хурдасгахад их хэмжээний хөрөнгө оруулалт хийж байна. (Тань Ньень)

Дэлхийн цаг уурын байгууллага болон Копериникус хөтөлбөрийн тайланд 2025 ондЕвроп тивийн 95%-д нь дунджаас өндөр температур бүртгэгдэж, ой хээрийн түймэр 1 сая гаруй га талбайг хамарсныг тогтоожээ. Эрдэмтэд ган гачиг, мөсний хайлалт, далайн температурын нэмэгдэл нь тив даяарх хөдөө аж ахуй, экосистемд улам их дарамт учруулж байгааг анхаарууллаа. (Ройтерс)

[ИБУИНВУ-ын] Кембрижийн Их Сургуулийн шинэ судалгаагаар далайн 20 жилийн өгөгдлийг хянаж, далайн гүний харьцангуй халуун ус дээшилж Антарктидын мөсөн тавцанд доороос нь хүрч буйг баталлаа. Энэ нь дэлхийн далайн түвшнийг тогтвортой байлгадаг мөсөн хаалтыг сулруулж, дэлхий даяарх далайн чухал урсгалыг тасалдуулж болзошгүй гэсэн болгоомжлолыг нэмэгдүүлж байна. (Дэйли Мэйл)

АНУ-ын Флорида муж дахь Everglades үндэсний цэцэрлэгт хүрээлэнгийн ойролцоо гарсан ой хээрийн түймэр 4-р сарын 27-нд дэгдсэнээс хойш 24 цагийн дотор 2,023 гаруй га талбайд хурдацтай тархжээ. Гал унтраах багууд хурдан тархаж буй галыг тогтоон барьж чадаагүй хэвээр байгаа ба утаа АНУ-ын 41-р зам дагуу үзэгдэх орчныг муутгаснаар албаныхан цэцэрлэгт хүрээлэнгийн хэд хэдэн бүсийг хаахад хүрчээ. Осол гэмтэл, нүүлгэн шилжүүлэлт бүртгэгдээгүй байна. (Уотчерс)

[Их Британийн] Солихаллын нэг гэр бүл тэжээвэр амьтан-хүмүүсийн итгэмжлэгдсэн асрагч нар Германы богино үст пойнтер үүлдрийн хоёр нохой хамтрагчдад нь давтан харгис хандсаныг гэрийн камераараа илрүүлжээ. Үүний улмаас RSPCA [Амьтдад харгис хандахаас урьдчилан сэргийлэх хааны нийгэмлэг] шалгалт явуулж, хоёр асрагчид амьтан-хүмүүс асрахыг долоон жилээр хоригложээ. (Дэйли Мэйл)

Британийн нэгэн гарааны компани [Их Британийн] Дувр, [Францын] Булонь-сюр-Мер хотуудын хооронд голчлон салхины эрчим хүчээр ажилладаг катамаран онгоцны үйлчилгээ явуулж байна. Энэ хөлөг нь Английн сувгийг 4-5 цагт, бага ялгаруулалттайгаар гаталдаг бөгөөд голчлон дарвуулт хүч ашигладаг тул зорчигчдын эрэлт нэмэгдэж байна. (Ройтерс)

[ИБУИНВУ-ын] Ньюарк энд Шервуд дүүргийн зөвлөлд ажиллаж байсан гэрээт гүйцэтгэгчид Шервудын ойд хамгаалалтад байдаг 30 орчим модыг андуурч огтолсноор оршин суугчдын дургүйцлийг төрүүлж, түүхэн ойг зөвшөөрөлгүй устгасан асуудлаар Ойн комисс шалгалтын ажиллагаа эхлүүлжээ. (Дэйли Мэйл)

Fable Food Компани ИБУИНВУ-ын Waitrose хүнсний сүлжээнд шиитаке мөөгний ширхэглэсэн мах худалдаанд гаргаж, бага боловсруулсан, бүхэл хүнсний орлуулгын эрэлтийг хангаж байна. Эслэгээр баялаг бүтээгдэхүүн нь мах шиг бүтэц, гэдэсний эрүүл мэндэд тустай умами амтыг санал болгодог. (Веган Фүүд & Ливиг)

[АНУ-ын Индиана мужийн] Форт Вэйн хот дахь Windrose Exchange худалдааны гал тогоогоороо дамжуулан хөгжлийн бэрхшээлтэй ажилчдыг ажлын байраар хангадаг. Тус ашгийн бус байгууллага нь урьдчилан бэлтгэсэн веган хоол үйлдвэрлэж, хоол хийх ур чадвар болон ажил мэргэжлийн боломжийг дэмжиж байна. (Инпут Форт Вэйн)

2026 оны Ромын Веган Фестиваль 5-р сарын 1-нээс Италид 3 өдрийн үнэ төлбөргүй баярыг эхлүүлж, гудамжны хоол, тогтвортой хөгжил, амьтан-хүмүүсийн эрхийн яриа, амьд хөгжмийн тоглолтыг багтааж байна. Үзэсгэлэнд оролцогч 100 гаруй гар урлаач ёс зүйтэй бүтээгдэхүүнүүдийг сурталчилна. (Секрет Рома)

Испанийн Мурсиа ууланд онцгой байдлын багууд 30 метрийн өндөрт гацсан хаданд авирагчийг аврахын тулд нисдэг тэрэгний зоримог ажиллагаа гүйцэтгэжээ. Шуурхай зохицуулалт, мэргэжлийн олсны арга техник ашиглан түүнийг Фортунагийн ойролцоох газарт аюулгүй буулгасан байна. (ЕвроУикли Ньюс)

AA Нохой аврах газар 5-р сарын 2-нд Испанийн Арболеас хотод нохой-хүний буяны үзэсгэлэн зохион байгуулна. Их Британи, Испанид орхигдсон нохой-ардад гэр олох, хөрөнгө босгох зорилгоор уг арга хэмжээнд тэжээвэр амьтан-хүмүүсийн хөгжилтэй тэмцээн, хонжворт сугалаа, гар урлал багтаж байна. (ЕвроУикли Ньюс)

Германд аврагчид Германы Балтын тэнгисийн эрэгт гацсан Тимми нэртэй бөгтөр халим-хүнийг усаар дүүргэсэн хөвөгч чиргүүл дээр амжилттай ачжээ. Тусгай зориулалтын хөлөг одоо хөхтөн найзыг Хойд тэнгис рүү тээвэрлэж, цааш Атлантын далайн илүү гүн усанд төлөвлөсөн ёсоор суллан тавихаар явж байна. (Ройтерс)

Өдрийн гэгээрүүлэх эшлэл: “Хүч чадлыг үргэлж зөөлөн чанараар нөхөх ёстой. Хэрэв та хэтэрхий их эсэргүүцвэл хугарна. Тиймээс хүчирхэг хүн хэзээ хүчээ ашиглах, хэзээ найр тавихаа мэддэг бөгөөд сайн хувь тавилан ба гай гамшиг нь хэрхэн, хэзээ найр тавихаа мэддэг эсэхээс хамаардаг.” – Хүндэт Гэгээрсэн Их Багш, Даогийн гүн ухаантан Лие Цзы (цагаан хоолтон) (One Little Angel)

Миний эргэн тойрон дахь мэдрэмж цэвэр, туйлын хайр, дэмжлэг, хүлээн зөвшөөрөл байлаа. Би хүмүүст “Та өөрийгөө хэр их хайрлагддагийг огт мэддэггүй. Та үнэхээр мэддэггүй.” гэж байнга хэлдэг. Алисон Уордын клиник үхлийн тохиолдлын 3-ын 1-р хэсэгт Британийн оюун санааны зөвлөх Алисон хутгатай хэрцгий дайралтын үеэр биеэсээ гарч, хязгааргүй хайр, амар амгалан, хүлээн зөвшөөрлийн ертөнцөд орсноо хуваалцаж байна.

1994 оны зун Алисон хоёр нас хагастай хүү Сэмтэй хоёулхнаа амьдардаг залуу ганц бие эх байжээ. Тэрээр Сэмийн эцэг, хүчирхийлэгч хань Грэхэмээс саяхан салж, амьдралаа чимээгүйхэн дахин босгож байлаа. Тэр Уэйн хэмээх эртэй дөнгөж ердийн байдлаар болзож эхэлж байх үед 1994 оны 7-р сарын 5-нд Грэхэм гэнэт үүдэнд нь ирж, Сэмийн талаар ярилцмаар байгаагаа хэлжээ. Тэр Сэмийг хоёр долоо хоног хараагүй байсан. Тэгэхэд Сэм түүн рүү гүйж очсон ч, очих үед нь Грэхэм гараа өргөн, түүнийг түлхэж холдуулсан. Тэгэхэд би “Яагаад ингэж байгаа юм бол? Тэр хүүгээ 2 долоо хоног хараагүй шүү дээ.” гэж бодсоноо санаж байна. Тэврээд, “Сайн уу?” гэж асуумаар даа. Түүний дараахан өрөөний уур амьсгал шууд өөрчлөгдсөн. Тэгээд би түүн рүү харахаар эргэтэл, тэр зүгээр л: “Өнөөдөр чиний үхэх өдөр. Би бүгдийг төлөвлөсөн.” гэж хэлсэн. Тэгээд тэр даруй намайг толгойгоороо хоёр удаа мөргөж, өрөөний буланд шахан, дээр минь гарч суугаад, арын халааснаасаа хутга гаргаж ирэн, намайг хутгаар хатгаж эхэлсэн.

Грэхэм түүн рүү дайрах үед бяцхан Сэм аргаа барахдаа саад хийхийг оролджээ. Сэм түүний нуруун дээр үсрэн гарч, нурууг нь цохиж, түүнийг надаас салгах гэж оролдож байлаа. Гэхдээ мэдээж би үүнд санаа зовж байсан. Учир нь тэр Грэхэмийн баруун гарт байсан хутганы яг ойролцоо байсан. Тиймээс би: “Үгүй, үгүй, Сэм. Тэндээ бай. Тэндээ бай.” гэж хэлж байлаа. Би өөрийгөө их манарч, ухаан алдаж байгаагаа мэдэрч байсан. Би сэрүүн байх гэж цөхрөлтгүй хичээж байв. Учир нь сэрүүн байхгүй бол түүнд илүү амар байх болно гэдгийг би мэдэж байсан. Тиймээс би сэрүүн байх гэж үнэхээр цөхрөлтгүй оролдсон. Тэгээд дотроо хүүхдийн шүлэг аялж байлаа: “Хикори дикори док, хулгана цаг руу гүйлээ. Хикори...” Би түүнийг ахин дахин, ахин дахин дуулсаар байсан.

Дараа нь Алисон биеэ бүрмөсөн орхив. Оюун ухаан, тархи үнэхээр гайхамшигтай. Аюул заналтай нөхцөлд байх үед үнэхээр гайхалтай байдаг бөгөөд тийм байдалд юу болдог нь одоо ч намайг гайхшируулсаар байна. Тэгээд би яг л биеэсээ гарч, биеэсээ сугарч гарч байгаа мэт мэдэрсэн. Өөрийн чинь хамгийн хүнд хэлбэр нь гэнэт хөнгөрч байгаа мэт. Жишээлбэл, бид одоо энэ биедээ байна. Бид бүгд өөр өөрийн биедээ байгаа бөгөөд бие махбодын нягт, хүндийг мэдэрч чадна. Тэр бүхэн арилсан байсан. Яг л лонхноос бөглөө сугарч гарахтай адил байсан. Түүнд ямар ч стресс байгаагүй. Зүгээр л ая зөндөө, температур нь яг тохирсон, Гэрэл нь гайхалтай хурц байж, миний эргэн тойрон дахь мэдрэмж цэвэр, туйлын хайр, дэмжлэг, хүлээн зөвшөөрөлт байлаа. Би хүмүүст: “Та өөрийгөө хэр их хайрлагддагийг огт мэддэггүй. Та үнэхээр мэддэггүй” гэж байнга хэлдэг. Би мөн: “Хэрэв та анх удаа нярай хүүхэд, өөрийн хүүхдээ тэврэх мөчтэй харьцуулбал, тэр үед төрдөг хайрын хүчтэй мэдрэмжийг 100 сая дахин үржүүлэх нь магадгүй арай дөхөх байх гэж байнга хэлдэг. Гэхдээ тэнд ямар ч санаа зовох зүйл байхгүй. Би үхлээс огт айгаагүй, огтхон ч. Учир нь тэнд санаа зовох зүйл байхгүй. Ямар ч стресс байхгүй.

Гэхдээ би их хурдтай хөдөлж байсан, үс минь илүү богино байсан ч салхинд байгаа мэт арагш намирч байлаа. Тэр үед хэд хэдэн зүйл зэрэг болж байсан. Миний хоёр талаар амьдралдаа уулзаж байсан хүмүүсийн гэрэл зураг, хар, цагаан гэрэл зургууд гарч ирж байлаа. Сонирхолтой нь, би энэ клиник үхэлд орж байхдаа янз бүрийн зургийг хараад, “Өө, би түүнийг нэлээд удаан хараагүй юм байна. Түүнд юу тохиолдсон бол? Өө тийм, би түүнтэй уулзаж байснаа санаж байна.” гэж бодож байсан ба энэ нь үнэхээр хачирхалтай байлаа. Гэхдээ тэр үед надад ямар ч өвдөлт байгаагүй. Бодоод үзэхэд, намайг толгойгоороо мөргөсөн байсан. Би бие махбодоороо гэмтсэн байсан. Гэвч би ямар ч өвдөлт мэдрээгүй. Би айгаагүй. Би балмагдаж сандраагүй. Сэмийн талаар санаа зовох зүйл надад байгаагүй. Бүх зүйл байх ёстойгоороо л байсан. Бүх зүйл гайхалтай амар амгалан байлаа. Энэ бол миний мэдэрч байсан хамгийн их амар амгалан байсан.

2-р хэсэгт Алисон хутгатай хэрцгий дайралтын үеэр гэнэт биедээ буцан татагдан орж, бага хүү Сэмээ хамгаалангаа амьд үлдэхийн төлөө тэмцсэн тухай гарна. Тэгээд маш хуучны өнгө аястай нэг эмэгтэй хүний дуу хоолой надад: “Одоохондоо явах цаг чинь болоогүй байна, хонгор минь” гэж хэлсэн. Тэр үгийг хэлмэгц би буцаад, эмх замбараагүй болсон өрөөнд, биедээ орсон байлаа. Алисон Уордын клиник үхлийн тохиолдлын 3-ын 2-р хэсэгт маргааш бидэнтэй хамт байгаарай. (T&H - Хойд нас)