ӨДӨР ТУТМЫН МЭДЭЭ-ний гол тойм – 2026 оны 11 дүгээр сарын 14

[Орос] Москва хотноо АНУ-ын төлөөлөгчид Стив Уиткофф, Жаред Кушнер нартай энхийн хэлэлцээ хийх үеэрээ Оросын Ерөнхийлөгч Владимир Путин Орос, Украин (Урейн)-ы хооронд энх тайван тогтоож, түүнийг мөнхөд хадгалахыг хүсэж байгаагаа хэлээд, хилийн заагийг тодорхой тогтоохыг шаардаж, хэний хяналтад байгаа нь тодорхойгүй “саарал бүсүүд”-ийг хүлээн зөвшөөрөхгүй гэв. Ноён. Путин мөн Костянтинивка [Украин (Урейн)] хотоос энгийн иргэдийг нүүлгэн шилжүүлэх хүмүүнлэгийн ажиллагаа явуулах санал гаргаж, тус хотод хүрэх замуудыг минаас цэвэрлэхэд Оросын талд тав хоног шаардлагатай гэж мэдэгдэв (APT News)

Украин (Урейн)-ы ерөнхийлөгч Володимир Зеленский [Арабын Нэгдсэн Эмират Улсын] Абу Даби хотод Орос улстай хийсэн энхийн хэлэлцээрт АНУ-ын зуучлагчдын арга барил өөрчлөгдсөнийг сайшааж, 11-р сарын 10-ны хэлэлцүүлгийг “бүтээлч, нэлээд агуулгатай” хэмээн тодорхойлжээ. Тэрээр АНУ-ын тал Украин (Урейн)-ы байлдааны талбарын нөхцөл байдлын үнэлгээг дэмжиж, Оросын нутаг дэвсгэрийн хяналтын талаарх мэдэгдлүүдийг няцаасан гэжээ. АНУ-ын элч Жаред Кушнер, Стив Уиткофф нар зуучилсан хэлэлцээр 11-р сарын 11 хүртэл үргэлжилсэн байна. (The Guardian)

Хар тэнгисээр хүнс экспортлох коридор байгуулахад Энэтхэг улс зуучлан туслахад бэлэн байгааг Украин (Урейн)-ы ерөнхийлөгч Володимир Зеленский 11-р сарын 9-нд Энэтхэгийн ерөнхий сайд Нарендра Моди (цагаан хоолтон)-той ярилцсаныхаа дараа мэдэгджээ. (UNITED24 Media)

Их Британийн Батлан хамгаалахын кибер болон цахилгаан соронзон хүчний командлагч, хошууч генерал Майк Фэйерсийн мэдээлснээр, кибер халдлагыг Британийн цэргийн системд хүрэхээс нь өмнө илрүүлж, таслан зогсоохоор Британийн цэргүүдийг зөвшөөрөл олгосон улсуудад байрлуулж байна. “Ангуучлах хүчин” гэгддэг эдгээр баг халдлага бэлтгэж буй газарт нь төртэй холбоотой хакерууд болон гэмт хэрэгтнүүдийн аюулыг онилдог. Хиймэл оюун ухаан халдагчдад системийн эмзэг байдлыг илүү хурдан ашиглах боломж олгож, хамгаалагчдын хариу арга хэмжээ авах хугацааг эрс багасгаж буйг хошууч генерал Фэйерс анхааруулжээ. (The Telegraph)

Дэлхий нийтийн сорилтуудыг даван туулах олон улсын хамтын ажиллагааг ахиулах зорилготой жил тутмын уулзалт болох Парисын энх тайвны 9 дэх чуулган 11-р сарын 10-нд [Францын] Парис хотод нээгджээ. Хоёр өдрийн арга хэмжээнд 350 гаруй илтгэгч оролцож, энх тайван, уур амьсгал, хөгжил, шинээр гарч буй технологийн талаар хэлэлцсэн бөгөөд тусгай “Хүүхдийн дээд хэмжээний уулзалт” хүүхдийн сайн сайхан байдалд төвлөрсөн байна. (Xinhua)

Их Британи Хойд Атлантын усан доорх үйл ажиллагааг хянах дрон, мэдрэгч, хиймэл оюуны системийн Атлантик Нэт сүлжээг байгуулахад 90 сая фунт.Стерлинг зарцуулахаа мэдэгджээ. Энэ нь Хааны тэнгисийн цэргийн хүчинд Оросын шумбагч онгоцнуудыг илрүүлэх, далайн ёроолын холбооны кабель, эрчим хүчний сүлжээ, усан тээврийн замыг хамгаалахад тусална. Тус сүлжээ нь аюулын талаар эрт сэрэмжлүүлэхийн тулд багийн бүрэлдэхүүнтэй байлдааны болон шумбагч онгоцнуудтай хамтран ажиллана. (Gov.uk)

Их Британийн Далайн худалдааны ажиллагааны төв [UKMTO]-ийн мэдээлснээр, Ормузын хоолойн ойролцоо, [Оманы] Лимагаас зүүн хойш 35 орчим километрийн зайд нэгэн танкер үл мэдэгдэх суманд өртжээ. Багийнхан аюулгүй байгаа бөгөөд байгаль орчинд нөлөөлсөн тухай мэдээлэл гараагүй байна. (Fox News)

АНУ, Армени, Азербайжан улсууд Олон улсын энх тайван, хөгжил цэцэглэлтийн төлөөх Трампын зам [TRIPP]-ын хамтарсан төлөвлөлтийн бүлгүүдийг байгуулжээ. Арменийн өмнөд нутгаар дайрах, төлөвлөж буй 43 километрийн коридор нь Азербайжаныг тусгаарлагдсан нутаг Нахчыван, цаашлаад Турктэй холбож, Орос, Ираныг тойрсон Ази, Европын худалдааны зам бий болгоно. Барилгын ажлыг 2027 онд эхлүүлэх төлөвтэй байна. (TVP World)

Шведийн Чалмерсын Технологийн Их Сургуулийн судлаачид цусан дахь өөх тос зөөвөрлөгч хоёр төрлийн бөөм болох триглицеридээр баялаг липопротеин [TRL], липопротеин(а) [Lp(a)] нь үрэвсэл болон судасны бүтцийн өөрчлөлттэй холбоотой үйл явцтай холбоотойг тогтоожээ. Энэ нь LDL [бага нягтралтай липопротеин буюу “муу холестерин”]-ы түвшнийг хянасан ч титэм судасны өвчний эрсдэл үлддэгийг тайлбарлаж болох юм. (ScienceDaily)

[АНУ-ын] Хьюстоны Эрүүл мэндийн шинжлэх ухааны төвийн судлаачид таргалалттай 87 насанд хүрэгчийг судлахад, байгалиасаа орой унтдаг хүмүүст бодисын солилцооны хам шинжийн эрсдэлт хүчин зүйл [цусны даралт ихсэх, цусан дахь сахар нэмэгдэх, өөх тосны хэмжээ хэвийн бус болох зэрэг] илүү олон байсан бөгөөд мөн орой хооллодог хүмүүсийн эрсдэл хамгийн өндөр байжээ. Биеийн биологийн цагтай нийцэхгүй унтах, хооллох хуваарь нь гэдэсний эрүүл мэнд муудахтай ч холбоотой байжээ. (News-Medical)

11-р сарын 9-нд [Нигерийн] Абужад болсон Дэлхийн нома өвчинтэй тэмцэх өдрийн арга хэмжээгээр эрүүл мэндийн байгууллагууд, олон улсын түншүүд дэлхий даяар нома өвчнийг устгах хүчин чармайлтаа сэргээжээ. Хурдацтай даамжирдаг энэ бактерийн өвчин голдуу ядуу амьдралтай 2-6 насны хүүхдүүдийг өвчлүүлдэг. Шуурхай эмчлэхгүй бол өвчтөнүүдийн 90 хүртэлх хувь нь нас барж, амьд үлдэгсдийн нүүр хүндээр гэмтэн, амьсгалах, хооллох, ярих, харахад бэрхшээлтэй болж болно. (The Guardian Nigeria)

11-р сарын 9-нд [Туркийн] Анталья хотод уур амьсгалын COP31 [Талуудын бага хурал] дээд хэмжээний уулзалт нээгдэх үеэр Нэгдсэн Үндэстний Байгууллага [НҮБ] цаг агаарын эрс тэс үзэгдлийн шинэ эрин эхэлж байгааг анхааруулжээ. 2026 оны 1-9-р сард дэлхийн гадаргын дундаж температур аж үйлдвэржилтийн өмнөх үеэс 1.47°C-ээр өндөр байсан бөгөөд хүчтэй Эль Ниньо үзэгдлийн нөлөөгөөр 2027 онд ч температурын шинэ дээд үзүүлэлт тогтох аюул нүүрлэж байна. Мөсөн голууд хайлж, далайн түвшин нэмэгдэж буй нь түгшүүрийг улам нэмэгдүүлж, ялгарлыг бууруулах, цэвэр эрчим хүчийг хөгжүүлэх, уур амьсгалын санхүүжилт олгохыг уриалахад хүргэжээ. (Thanh Niên, United Nations)

Бали арлын гамшгийн асуудал эрхэлсэн байгууллага 11-р сарын 8-нд мэдээлэхдээ, [Индонезын] Балид ган гачиг 2,000 орчим өрхөд нөлөөлсөөр байгаа бөгөөд тухайн өдөр гэхэд 19 тосгон, хотын хороонд 872,500 литр цэвэр ус түгээсэн гэжээ. Бороо дахин орж эхэлсэн ч усны хомсдол үргэлжилж байгаа бөгөөд албаныхан борооны улиралд үер, хөрсний гулгалт, хүчтэй салхи зэрэг аюул учирч болзошгүйг анхааруулж байна. (The Bali Observer)

Фижид Эль Ниньо үзэгдэлтэй холбоотой удаан үргэлжилсэн ган гачиг усан хангамж, хөдөө аж ахуй, цахилгаан үйлдвэрлэлд аюул учруулж байна. Баруун Фижигийн усан хангамжид ашигладаг Ватуру усан сангийн дүүргэлт багтаамжийнхаа 68%-д хүрсэн бол улсын хэмжээнд хур тунадас хэмжих 27 станцын 26-д нь дунджаас хавьгүй бага тунадас бүртгэгджээ. Ган гачгийн улмаас байгалийн түймрийн эрсдэл нэмэгдэж, Фижигийн Усны газар тус улсын баруун хэсгийн Нади, Лаутока хотын иргэдийг ус хэмнэхэд уриаллаа. (FBC News, Fiji Sun)

Данийн Засгийн газар хэт хурдан өсөлтөө бие нь дааж чаддаггүйгээс эрүүл мэнд, хөдөлгөөний ноцтой асуудалтай болдог түргэн өсөлттэй үүлдэр болох “турбо тахиа-хүмүүс”-ийг улсдаа болон ЕХ [Европын Холбоо] даяар хориглохоор ажиллаж байна. Данийн томоохон үйлдвэрлэгчийн аж ахуйд тахиа-хүмүүс босож, алхахдаа зовж байгааг нууцаар авсан бичлэгээр харуулсны дараа энэ алхмыг хийжээ. (Plant Based News)

Данийн парламентын гишүүн асан Кристиан Х. Хансен байгаль орчны хамгаалал, амьтан-хүмүүсийн сайн сайхан, нийгмийн хариуцлагад төвлөрсөн баруун төвийн Грённе Боргерлие [Ногоон консерваторууд] намыг байгуулжээ. Ноён Хансен нам нь татварыг шууд бууруулахаас илүү ногоон шилжилт, эмзэг бүлгийн хүмүүст үзүүлэх дэмжлэгийг чухалчилна гэж мэдэгдсэн байна. Тус нам парламентын сонгуульд оролцох эрх авахад шаардлагатай сонгогчдын 20,387 дэмжих мэдүүлгийг цуглуулж байна. (The Copenhagen Post)

[Өмнөд Солонгосын] Сөүл хотод 11-р сарын 21-22-нд 13 дахь Веган наадам болж, 10 жилийн ойгоо тэмдэглэх бөгөөд Өмнөд Солонгос, Тайвань (Формоса), Японы 80 орчим компани оролцоно. Пёнхва соёлын бункерт болох үнэ төлбөргүй уг арга хэмжээнд веган хоол, гоо сайхны бүтээгдэхүүн, гар урлалын зүйлсээс гадна тоглолт, хоол хийх үзүүлбэр, яриа, уран зургийн үзэсгэлэн толилуулна. Хог хаягдлыг багасгахын тулд зочдыг дахин ашиглах сав авчрахыг уриалж байгаа бөгөөд аяга таваг түрээслэх боломжтой. (Vegan Festival organizers)

АНУ-ын амьтан-хүний сайн сайхны төлөөх Амьтдын төлөөх хүмүүнлэг ертөнц байгууллага гэр бүлүүдийг баяраар веган хоол бэлтгэхийг уриалж, 5 веган хоол хийх зөвлөгөө хуваалцжээ: 1. Амьтан-хүний цөцгийн тосыг веган тосоор солих 2. Амьтан-хүний сүүг веган сүүгээр солих 3. Тахиа-хүний шөлний оронд ногооны шөл хэрэглэх 4. Веган үндсэн хоол сонгох 5. Амттаныг амьтан-хүний өндөг, сүүн бүтээгдэхүүнгүй хийх (Humane World for Animals)

VegNews уламжлалт үхрийн махан битүү жигнэсэн хоолыг орлох, баялаг амттай, зөөлөн шүүслэг бүтэцтэй веган битүү жигнэсэн хоолны 5 жорыг онцолжээ: 1. Портобелло мөөгтэй битүү жигнэсэн хоол 2. Сэйтантай битүү жигнэсэн хоол 3. Жекфруттай битүү жигнэсэн хоол 4. Удаан чанагчид болгосон тэмпэтэй битүү жигнэсэн хоол 5. Хясаан мөөг, жекфруттай битүү жигнэсэн хоол (VegNews)

АНУ-ын Peet’s Coffee кофены сүлжээ веган эсвэл веганаар захиалж болох баярын 3 ундаа танилцууллаа. Үүнд: Овьёос, бүйлс, эсвэл шар буурцгийн сүүгээр хийлгэж, амьтан-хүний сүүний гаралтай чимэглэлийг хасуулан веган болгож болох Баярын амтлагчтай латте, гаатай мока, мөн веган Хийжүүлсэн хар интоорын эрч хүчний ундаа (VegNews)

Италийн 75 настай залуухан Эужениа Гранито хэмээх эмэгтэй [Италийн] Салерно мужид байдаг гэр бүлийнхээ 17-р зууны ордныг зарж, орлогыг нь бүхэлд нь олон улсын хүмүүнлэгийн эмнэлгийн Хил хязгааргүй эмч нар байгууллагад хандивлан, Газын зурваст шархадсан хүүхдүүдийн эрүүл мэндийн төслүүдийг дэмжихээр шийджээ. (Syrian Arab News Agency)

11-р сарын 8-нд Бруней Даруссаламд зохиогдсон Аутизмыг дэмжих гүйлтэд 1,200 гаруй хүн оролцож, ашгийн бус СМАРТЕР Бруней [Аутизмтай холбоотой асуудлыг сургалт, боловсрол, нөөцөөр шийдвэрлэх нийгэмлэг]-ийн 25 жилийн ойг тэмдэглэлээ. Уг арга хэмжээ аутизмын талаарх ойлголт, нийгмийн оролцоог дэмжиж, тусламжийн хөтөлбөр, үйлчилгээнд хандив босгох зорилготой байжээ. (Asia News Network)

[АНУ-ын] Техас мужийн Остин хотод Остины Гал түймэртэй тэмцэх газрын гал сөнөөгчид модны хонгилд толгой нь гацсан элбэнх-хүнийг гидравлик төхөөрөмж ашиглан гэмтээлгүй суллан аварчээ. PETA [Амьтдад ёс зүйтэй харьцдаг хүмүүс] нийгэмлэг тус газрыг аврах ажиллагааных нь төлөө “Гал түймэртэй тэмцэх нигүүлсэнгүй газрын шагнал”-аар шагнаж байна. (PETA)

Өдрийн урам өгөх эшлэл: “Учир нь үнэхээр энэ дэлхийд БУРХАНААС өөр юу ч үгүй.” – Хасидын эхэн үеийн рабби, Галици (одоогийн Украин (Урейн))-ийн шашны зохиолч, Хүндэт Рабби, Збаражийн Мешуллам Фейвуш Хеллер (Yosher Divrei Emet)

Мас Сажадигийн клиник үхлийн тухай 3 хэсэгт цувралын өмнөх 1, 2-р хэсэгт Мас төмөр замын вагоны хана эрүүг нь бяцлахад биеэсээ гарч, амьдралынхаа 22 жилийг агшин зуур дахин туулснаа ярьсан. Олон жилийн дараа Белизэд живэх үедээ тэр дахин ийм тохиолдолд орж, хязгааргүй хайрыг мэдрэн, цаг хугацаанаас ангид хөх орон зайд оржээ. 3-р хэсэгт Мас санаандгүй буцаж ирсэн, дараах хүнд хэцүү он жилүүд болон Перуд зүрх нь зогсоход мэдэрсэн 3 дахь клиник үхлийн тохиолдлоо өгүүлнэ. Белизэд болсон явдалдаа эргэн орж, биедээ буцаж ирэхэд юу тохиолдсоныг Мас дурсав.

Тэгээд би биедээ буцаж орсон. Хонгил руу улам гүн орохоос өөрийгөө аврах гэж оролдсон тул би энд тэндгүй шалбарсан байлаа. Гэтэл би голоос дээш ойролцоогоор 100 ярд [91 метр]-ын өндөрт, живсэн газраа харж байв. Тэгээд би: “Голын доод урсгал руу сорогдсон атлаа яаж голын дээр гарчхав?” гэж бодсон. Тэгэхээр тэр [нь] Тэнгэрлэг оролцоо байсан бөгөөд туйлын жаргалтай байлаа. Белизийн явдлын дараа Мас өөрийнх нь нэрлэснээр сүнсний харанхуй шөнүүдийг туулжээ. 3-4 жил орчим тэр өөрт нь тохиолдож буй зүйлийг ойлгох гэж зүдэрч, чиглүүлэх хүнгүй мэт санагдаж байжээ. Мас өөрийгөө галзуурч байна гэж бодсон бөгөөд тухайн үед эхнэр нь ч тэгж бодсон гэдэг. Эцэст нь тэр дампуурчээ.

Би “Бүхнээ алдчихлаа.” гэж бодсон. Гэтэл нэг дуу хоолой надад: “Тэгээд чи үнэндээ юугаа алдсан юм бэ?” гэж хэлсэн. Тэгэхэд нь: “Чиний зөв. Би үнэндээ юугаа алдсан юм бэ?” гэж бодсон. Тэр нь намайг өөрийн минь өөр нэг хэмжээс рүү оруулж, тэр мөчөөс хойш би хэзээ ч өнгөрсөндөө зууралдаагүй. Тэгэхээр хуучин би үхэж, шинэ би цэцэглэн дэлгэрсэн юм. Масын 3 дахь клиник үхэл Перугийн Кускод тохиолджээ. Тэр хөдөлж чадахгүй байснаа дурсаж, кали багассанаас зүрх нь зогссон гэж үзэж байна. Яаралтай тусламжийн өрөөнд хүү нь өөрийг нь дарж барьж байхад тэр дээрээс өөрийгөө харснаа санадаг. Тэгээд л тэр. Тэр дүр зурагт хүүгээ харах надад үнэхээр гунигтай байсан. Тэгээд би харанхуйд уусан алга болсон. Би юу ч мэдрээгүй юм шиг санагдсан. Зүгээр л хоосон байсан. Ердөө л хоосон орон зай байлаа. Мас тэр хоосон орон зайг юу ч оршдоггүй атлаа бүх зүйл нэгэн зэрэг оршиж болох газар гэж ойлгох болжээ.

Энэ 3 дахь туршлагын дараа хүмүүсийн хэв маягийг илүү тодорхой таньж, өөрчлөгдөхөд нь илүү хурдан тусалдаг болсон гэж тэр хэлсэн юм. Хүмүүст өөрсдийнхөө илүү сайн хувилбарыг нээхэд туслахыг Мас суваг солихтой зүйрлэдэг. Хүмүүс клиник үхэлд орохгүйгээр ухамсраа тэлж болно гэж тэр хэлэв. Тэгэхээр энэ нь биеэсээ зугтах бус, тэр боломжийг бие махбодтойгоо байхдаа амьдралд хэрэгжүүлэх тухай юм.

Хариулт эрэлхийлсээр буй хүмүүст Мас ийн зөвлөжээ. Дотогшоо өнгийж эхлээрэй. Дотогшоо өнгийхөд бид заримдаа бага зэрэг айж, эсвэл сэтгэлээр унадаг. “Би ийм л хүн юм байна” гэж боддог. Гэхдээ тэр бол жинхэнэ та биш. Таны илүү их чадавхтай хувилбар дотор тань хаа нэгтээ нуугдаж буйг л санаарай. Тиймээс өөрт тань хамаарахгүй бүхнийг арилгасаар байвал та илүү их чадавхтай хувилбараа олж, тэр тань цэцэглэн дэлгэрнэ. (Кирсти Солсбери Youtube суваг - Баярлалаа)