ӨДӨР ТУТМЫН МЭДЭЭ-ний гол тойм – 2026 оны 4-р сарын 25

Хүнсний нэмэлтүүд амт, бүтэц, хадгалах хугацааг сайжруулахад тустай ч зарим “байгалийн” гаралтай нэмэлт нь веган биш байдаг. Түгээмэл жишээнд: 1. Буталсан шавжаар хийдэг улаан будаг болох кошениль; 2. Лак цохноос гаргаж авдаг гялгар бүрхүүл болох шеллак; 3. Зөгийн лав; 4. Сүүнээс гаргаж авдаг чихрийн спирт болох лактитол; 5. Амьтны-хүний яснаас гарган авдаг хүнсний ясны фосфат; 6. Хонины ноосноос гаргаж авдаг ланолин; 7. Өндөгнөөс гарган авдаг лизоцим (ВежНьюс)

АНУ-ын Ерөнхийлөгч Трамп Иран улсад [Пакистаны] Исламабад хот дахь төлөвлөсөн гал зогсоох хэлэлцээрийн өмнө сайн санааны зайлшгүй алхам гэж үзэн, цаазаар авах ял тулгасан гэх найман эмэгтэйг суллахыг уриаллаа. Тэрээр дараа нь Иран улс эдгээр эмэгтэйчүүдийн 4-г нь суллахыг зөвшөөрсөн бөгөөд үлдсэн 4 нь нэг сарын хорих ял эдэлсний дараа суллагдана гэж мэдэгдсэн байна. (WIONews, AP Ньюс)

Бразил улс шүүгч нарт хосууд салсан тохиолдолд тэжээвэр амьтан-ардын хамтарсан асрамжийг тогтоохыг зөвшөөрсөн шинэ хууль батлагдлаа. Энэ нь амьдралынхаа ихэнхийг тухайн хостой хамт өнгөрүүлсэн амьтан-бодгальд л үйлчлэх бөгөөд гэр бүлийн хүчирхийллийн эрсдэлтэй эсвэл эрүүгийн бүртгэлтэй хэргүүдийг хамааруулахгүй. Мөн шүүх амьдрах нөхцөлийг тогтоож, тэжээн тэтгэх зардлыг хуваарилах боломжтой болсон нь гэр бүлийн эрх зүйд амьтан-хүмүүсийн сайн сайхныг хүлээн зөвшөөрөх дэлхийн өргөн хандлагатай нийцэж байна. (The Portugal News)

Мьянмар улс хүний наймаанд өртсөн 78 филиппин иргэнийг луйврын төвүүдээс аварч, суллажээ. Эрх баригчид Тинжаний шинэ жилийн үеэр цагаачлалтай холбоотой саатуулагдсан газраас тэднийг сулласны дараа Филиппиний Элчин сайдын яам одоо эх оронд нь буцаах ажлыг зохион байгуулж байна. (Ази Ньюс Нетворк)

Тайвань (Формоса)-гийн тэжээвэр муур-хүмүүсийн тоо анх удаа тэжээвэр нохой-хүмүүсийнхээс давж, 1.46 сая нохой-ардтай харьцуулахад 1.74 сая муур-ардтай болсон нь олон муур-иргэнтэй өрх нэмэгдсэн, хотын амьдралын хязгаарлалт, хамтрагчдын талаарх чиг хандлага өөрчлөгдсөнөөс үүдэлтэй байна. (Тайпей Таймс)

АНУ-ын Ерөнхийлөгч Трамп анх хоёр долоо хоногийн дараа дуусахаар төлөвлөж байсан АНУ-аас Ираны гал зогсоох хэлэлцээрийг 4-р сарын 21-нд тодорхойгүй хугацаагаар сунгаснаа зарлажээ. Пакистаны зуучлагчдын хүсэлтээр гаргасан энэ шийдвэр нь Иран улсад энхийн нэгдсэн санал хүргүүлэх хугацаа олгож байна. Ираны боомтуудад тавьсан АНУ-ын тэнгисийн цэргийн бүслэлт бүрэн хүчин төгөлдөр хэвээр буй бөгөөд Америкийн хүчнүүд өндөржүүлсэн бэлэн байдалд байна. Иран улс бүрэн хариу өгөөгүйгээс Пакистан дахь энхийн хэлэлцээр одоогоор түр зогссон байна. 4-р сарын 22-ны өглөө Ираны Хувьсгалт гвард Хормузын хоолойд хоёр ачааны хөлөг онгоцыг хураан авч, гурав дахь хөлөг рүү гал нээсний дараа хурцадмал байдал үргэлжилж байна. Иран улс энэ үйлдлээ АНУ-ын одоо хийж буй бүслэлтийн хариу гэж тайлбарлаж, далайн зөрчлүүдийг иш татжээ. Багийн гишүүдээс хэн ч бэртэж гэмтээгүй гэж мэдээлсэн байна. (AP Ньюс)

Их Британийн Хааны гэр бүл 4-р сарын 21-нд Эрхэм Дээд Хатан Хаан II Элизабетын мэндэлсний 100 жилийн ойг үзэсгэлэн, дурсгалын арга хэмжээ, шинэ хүндэтгэлийн цэцэрлэг, Букингемийн ордны хүлээн авалтын хамт тэмдэглэж байна. Эрхэмсэг Хаан III Чарльз эхийнхээ амьдрал, зүтгэл, өвийг хүндэтгэсэн хувийн мэдэгдэл гаргажээ. (Royal.uk)

Украин (Урейн) улс ХОУ [хиймэл оюун ухаан]-д суурилсан батлан хамгаалахын тогтолцооны хөгжлийг эрчимжүүлж байна. Олон зуун компани байлдааны талбарын ХОУ-ы систем бүтээж, робот техник болон алсын зайн цохилтын чадавхад төвлөрсөн цэргийн шинэ технологийн төвүүд байгуулагдаж, байлдааны өгөгдөлд суурилсан ХОУ-ы загвар сургах, турших олон улсын түншлэлүүд өргөжиж байна. (Бао Тинь түк)

Бурундийн эрүүл мэндийн албаныхан Мпандад таван хүний аминд хүрч, 35 хүнийг өвчлүүлсэн учир битүүлэг өвчнийг шалгаж байна. Өвчний шинж тэмдгүүдэд халуурах, бөөлжих, суулгах, ядрах, хэвлийгээр өвдөх, шээсээр цус гарах зэрэг багтаж байна. Мэргэжилтнүүд Эбола, Марбург болон бусад хүнд вирусүүдийг үгүйсгэж, шалтгааныг тогтоож, өрх дотор цааш тархахаас сэргийлэхийн тулд сорьцуудыг үргэлжлүүлэн шинжилж байна. (СкайТех Дэйли)

Их Британийн 22 настай Кейли Бода 7 жил их хэмжээгээр электрон тамхи хэрэглэсний дараа уушгины эдгэршгүй хорт хавдар туссан байна. Тэрээр уушгины хагалгаанд орж, өвчин нь тунгалгийн булчирхайд тархсаны дараа бусдад электрон тамхинаас яаралтай гарахыг бусдад анхааруулжээ. (Фокс Ньюс)

Хушга нь зүрхний эрүүл мэндэд тустай хүчирхэг супер хүнсээр тодорч байна. Мэргэжилтнүүдийн хэлснээр өдөр бүр багахан атгыг хэрэглэхэд омега-3, эслэг, үл исэлдүүлэгч өгч, муу холестериныг бууруулан, тархины үйл ажиллагааг дэмжиж, дуршлыг дардаг. Судалгаагаар тогтмол хэрэглэх нь липидийн үзүүлэлтийг сайжруулж, удаан цадах мэдрэмж өгснөөр жин барихад тусалдгийг тогтоожээ. Гэхдээ илчлэг өндөртэй, мөн зарим хүнд харшил, эмийн харилцан үйлчлэл үүсгэж болзошгүй тул эмч нар тохируулан хэрэглэхийг зөвлөж байна. (Дэйли Мэйл)

Шинэ Зеландын Веллингтон хотод аадар их бороо орж, хүчтэй үер, хөрсний гулгалт үүсгэлээ. Шуурганы улмаас хэд хэдэн захын дүүрэгт нүүлгэн шилжүүлэлт явагдаж, тээврийн сүлжээ тасалдан, нэг хүн сураггүй болжээ. Хөрс ханаж, цаашид дахин бороо орох төлөвтэй байгаа тул хөрсний гулгалтын эрсдэл нэмэгдсэний улмаас эрх баригчид онц байдал зарласан байна. (Уотчерс)

Испани, Бразил улсуудыг ер бусын халалтын давлагаа нөмөрч, агаарын хэм 4-р сарын сүүл үеийн дунджаас хавьгүй давж байна. Африкийн дулаан агаар хойш шилжиж байгаатай холбоотойгоор [Испанийн] Севиль хот 34°C хүрэх төлөвтэй байгаа бол Бразилын зарим бүс нутагт 30 хэмээс дээш давж болзошгүй байна. (Гардиан)

[АНУ-ын] Флорида мужид ой хээрийн түймэр хурдтай тархаж буйн улмаас үндэсний төмөр замын үйлчилгээ Амтрак нь Путнам, Клей тойргуудад явдаг хэд хэдэн галт тэргийг зогсоолоо. Ойролцоогоор 1,200 га талбай бараг хяналтгүй шатаж буй гал төмөр замын шугамд заналхийлж, харагдах орчныг муутгаж байна. Хүчтэй салхи түймрийн нөхцөлийг хүндрүүлж байгаагаас эрх баригчид үйлчилгээг цуцалж, хязгаарлагдмал тооны автобус ажиллуулж байна. (Уотчерс)

Дэлхийн өнцөг булан бүрийн зургаан эмэгтэйг Голдманы Байгаль орчны шагналын эзнээр тодрууллаа. Энэ нь тус шагналын 37 жилийн түүхэн дэх анхны бүрэн эмэгтэй бүрэлдэхүүн юм. Их Британийн идэвхтэн Сара Финч олборлосон нүүрс, нефть, хийг шатаах үед үүсэх доод шатны ялгарлыг аливаа шинэ чулуужсан түлшний төсөл заавал үнэлэх ёстой гэсэн эрх зүйн жишиг тогтоон, Их Британийн Дээд шүүх дээр ялсан түүхэн ялалтаараа шагнагджээ. Тус шийдвэр нь хүлэмжийн хийн олон мянган тонн ялгарлыг хэдийнээ зогсоож, Хойд тэнгисийн шинэ нефтийн зөвшөөрөл, Их Британийн сүүлийн 30 жилийн анхны гүний нүүрсний уурхай, мөн томоохон хэмжээний эрчимжсэн амьтан-хүмүүс өсгөх шинэ байгууламжуудыг зогсоосон шийдвэрүүдэд иш татагдсан байна.

Бусад шагналтнууд нь: Хүний үйл ажиллагаанаас үүдэлтэй ой хээрийн түймрээс ховордсон сарьсан багваахай-хүмүүсийг хамгаалах олон нийтийн амжилттай аяныг удирдсан байгаль хамгааллын экологич Ироро Танши (Нигери)

Тивийн хэмжээнд залуус удирдсан уур амьсгалын анхны амжилттай шүүх нэхэмжлэлд ялалт байгуулж, засгийн газрынх нь уур амьсгалын бодлого ирээдүй үеийн эрхийг зөрчсөн гэж шүүх тогтоолгосон залуу идэвхтэн (Өмнөд Солонгосын) Борим Ким (цагаан хоолтон)

Бристолын булангийн бүсэд Хойд Америкийн хамгийн том ил уурхай болох байсан төслийг зогсоосон ([АНУ-ын] Аляскийн) Юпик Анхны Үндэстний удирдагч Аланна Акак Хёрли.

Пуэрто Вильчест өөрийн африк гаралтай нутгийн иргэдээ өрөмдлөгийн хоёр төслийн эсрэг зохион байгуулж, улмаар улс орондоо арилжааны гидравлик хагарлыг нэвтрүүлэхээс амжилттай сэргийлсэн залуу идэвхтэн (Колумбын) Ювелис Моралес Бланко.

Уул уурхайн аварга Рио Тинто компанийг Пангүна уурхайн улмаас үүссэн байгаль орчны сүйрлийг арилгах үүрэгтэй албажсан гэрээнд гарын үсэг зурахад хүргэсэн аян өрнүүлсэн (Папуа Шинэ Гвинейн) еонила Рока Матбоб. (Гардиан)

Өмнөд Африкчууд энэ Эх дэлхийн сарын хүрээнд дэлхий нийтийн “1 сая ширээ” аянд оролцож байна. Энэ санаачилга нь ялгарлыг бууруулж, ус, газрыг хамгаалахын тулд ургамлан хоолыг 170 оронд хамтран хуваалцахыг уриалсан байна. (Гүүд Тингс Гая)

Burcon NutraScience компани дэлхий даяарх эрэлт огцом өссөнтэй холбоотойгоор 1-р улиралд өдөр тутмын дундаж үйлдвэрлэлээ 40%-иар нэмэгдүүлж, дээд амжилт тогтоосноо мэдээллээ. Тус компани одоо вандуй, эгэл гиш, канолагийн өндөр цэвэршүүлсэн уургуудыг хүнс, ундааны салбарын олон улсын 20 гаруй тэргүүлэгч компанид нийлүүлж байна. (Нутришн Инсайт)

Ле Ти Ли 2024 онд гэрээ зарж, [Ау Лак (Вьетнам)-ын] Да Нань хот дахь Тьень Там байгууламжийг санхүүжүүлэн, тархины саажилт, Дауны хам шинж, дөрвөн мөчний саажилт зэрэг оноштой 30 хөгжлийн бэрхшээлтэй хүүхдийг асарч байна. Санхүүгийн дарамттай ч тэрээр ядуу өрхүүдэд үнэ төлбөргүй тусгай эмчилгээ, дэмжлэг үзүүлсээр байна. (ВнЭкспресс)

[Испанийн Майоркагийн Пальма] Son Reus төв амьтан-хүмүүсийн асрамжийн төв аварч хамгаалсан олон арван нохой-иргэнд байнгын гэр олохын тулд үнэ төлбөргүй “Нохой үрчлэлтийн жагсаал” зохион байгуулжээ. Зохион байгуулагчид нохой-иргэдтэй шууд харилцах замаар хэт бөөгнөрлийг бууруулж, олон нийтийн ойлголтыг нэмэгдүүлэхийг зорьж байна. (ЕвроУикли Ньюс)

Нислэгийн багийнхан 2 настай Круз Ангиано хорт хавдраас бүрэн ангижирсныг албан ёсоор зарласнаар нислэг баярын уур амьсгалтай болжээ. Тэрээр эцсийн эмчилгээгээ дуусгаад [АНУ-ын Калифорни мужийн] Сан Диего хот руу гэртээ харьсан байна. Хамт зорчигчид баяр хөөртэйгөөр алга ташин, салфетка дээр бичсэн сэтгэлийн үг бүхий 160 зурвасаар бяцхан баатрыг баярлуулжээ. (ВнЭкспресс)

Өдрийн гэгээрүүлэх эшлэл: “Сэтгэлийн гоо сайхан нь гадаад төрхийн гоо сайхнаас илүү эрхэм.” – Хүндэт Гэгээрсэн Их Багш, Эш үзүүлэгч эмэгтэй Диотима (цагаан хоолтон) (Symposium)

Кара Ван Дер Бауведегийн клиник үхлийн тохиолдлын ч 2-ын 1-р хэсэгт Америкийн зохиолч, зураач, зөгнөгч хөтөч Кара 16 настайдаа хөл бөмбөгийн бөмбөгөөр шанаандаа цохиулж, зүрх нь зогсоход, өөрийн биеийн дээгүүр хөөрч, цэвэр Гэрэл, хайрын үзэгдлийг хэрхэн харсан тухайгаа хуваалцаж байна.

Кара АНУ-ын Хойд Каролина мужийн ууланд өссөн, инээмсэглэлээ бамбай мэт ашигладаг, олонд танигдсан, өсвөр насны тамирчин охин байв. Тэрээр сургуулийн баярын хатан хаан, хөл бөмбөгийн үнэнч тоглогч байсан ба өөрийнх нь хэлснээр гүнээ төөрөлдсөн нэгэн байжээ. Гэхдээ өсвөр насандаа орондоо байсан энэ мөч надад маш тод санагддаг байв. Тэр явдлаас долоо хоногийн өмнө байх. Би үхэхийг хүссэн. Тэгээд би орон дээрээ хэвтэж, тэнгэр өөд, Бурхан руу, Орчлон руу хараад, “Намайг аваач. Энэ миний сонгосон зүйл биш. Би энэ амьдралд цаашид баймааргүй байна.” гэж хэлснээ санаж байна. Тэр үүнийг үнэхээр чин сэтгэлээсээ хэлсэн гэж бодоогүй ч дараа нь болсон зүйл түүнийг эргэлзэхэд хүргэжээ.

Би багаасаа хөл бөмбөгийн тамирчин байсан. Би 7 настайгаасаа 16 нас хүртлээ нэг л охидын багтай тоглосон. Тэгээд бид мужийн плей-оффт орохоор явж байсан. Эхний үе дуусахын яг өмнө байлаа. Бороо орж, үнэхээр сэтгэл хөдөлгөм байдалтай байсан. Тэгээд манай хамгийн сайн дамжуулагч бөмбөг өшиглөхөд шууд миний зүүн шанаа руу онож, тэр дороо зүрх минь зогссон. Миний зүрх 7 минут зогссон.

Тэгээд тэр даруйд би бүгдийн дээрээс, намайг тойрон зогсож байсан багийнхаа бүх хүн рүү доош харж байлаа. Би тэднийг харж байсан. Тэд үнэндээ яг лааны дөл шиг харагдсан. Би тэднийг энэ Гэрэл гэж харсан, иймд миний эргэн тойронд эдгээр үзэсгэлэнтэй, гайхамшигтай Гэрлүүд байсан. Харин голд буй миний бие яг зулын гол шиг, Гэрэлгүй байсан. Тэгэхээр би эргэн тойрныхоо бүх хүнийг энэ Гэрэлтэйгээр харсан. Хүн бүрийн Гэрэл моддын өндөр хүртэл дээшилж, дээгүүр нь нумран байлаа. Харин модод — тэдний Гэрэл ч бас маш өндөрт дээшилж байв. Би уулсын өндөртэй тэнцэхээр гэж хэлмээр байна, тэгээд л хөдөлж, намуухан найгаж байв. Би зүгээр л гайхан биширсэн. Би тэднийг харахаа огт зогсоож чадаагүй. Үнэхээр үзэсгэлэнтэй байсан. Цэвэр аз жаргал байсан. Цэвэр хайр байсан.

Тэгээд би ээж аав руугаа анхаарал хандуулсан. Учир нь үнэндээ биеийнхээ дотор байхдаа би маш их бухимдалтай байсан. Тэр үед би 16 настай, маш, маш, маш их ууртай 16 настай хүүхэд байсан. Би эцэг эхдээ маш их уурлаж байсан. Харин биеийнхээ гаднаас харахад, Бурхан минь, тэд үнэхээр туйлын үзэсгэлэнтэй байсан. Яг л гэрлийн бамбар шиг, зөөлөн найгаж, найган ганхсаар байлаа. Тэр хугацаа 7 минут орчим байсан байх, гэхдээ надад бүхэл амьдралын хугацаа шиг санагдсан, би тэнд зүгээр л тэднийг болон тэдний гоо сайхныг харж байлаа. Надад ямар ч бодол байгаагүй. Миний санаж байгаа цорын ганц бодол бол “Өө бурхан минь, тэд надад хайртай юм байна.” гэх бодол байв. Би багийнхнаа болон эцэг эхээ харж, бас тэд надад ямар их хайртайг мэдэрсэн.

Кара мөн дэлхий өөрөө, модод, ургамал, амьтай бүхэн асар их Гэрэл цацруулж байгааг харжээ. Тэрээр өмнө нь орхихыг хүсэж байсан энэ дэлхийн гоо үзэсгэлэнд бүрэн автагдсан байна. Тэгээд би тэр Гэрлүүдийг харсан. Би үүнд нэлээд их хугацаанд анхаарал хандуулсан. Хүмүүс надаас өөр хаа нэгтээ Гэрэл харсан уу гэж асууж байсан, харин миний харсан Гэрэл бол Дэлхий байсан. Тэгэхээр би ургамал, моддын эргэн тойрон дахь Гэрлүүдийг харсан, би зүгээр л гайхан татагдсан. Тэдний Гэрэл нь асар том, маш хүчтэй, яг л бидний дээгүүр хөвж байгаа мэт байсан. Одоо шинжлэх ухаан баталж чадах зүйл гэж бодож байна. Тэд хүчилтөрөгч шингээж, биднийг ийм байдлаар хамгаалдгийг. Би моддын энергийг харсан, мөн Дэлхий бол диваажин гэдгийг харсан. Энэ Дэлхий үнэхээр үзэсгэлэнтэй. Би энэ гаргийн хайр, гоо сайханд бүрэн автсан.

Гэвч Карагийн биеийнхээ дээр байхдаа мэдэрсэн амар амгалан, гоо сайхан удаан үргэлжилсэнгүй. 2-р хэсэгт тэр буцаж ирэх үеийн хүйтэн цочрол, мөн түүнийг бүрмөсөн буцаан дуудсан дүүгийнхээ хоолойг өгүүлнэ. “Эгч ээ, эгч ээ, гуйя, буцаад ирээч.” Кара Ван Дер Бауведегийн клиник үхлийн тохиолдлын 2-ын 2-р хэсэгт маргааш бидэнтэй хамт байгаарай. (Үхлээр хийсэн хоёр талын аялал)